Data ostatniej aktualizacji: 2007-10-20 22:41

ROZPORZĄDZENIE

MINISTRA ZDROWIA

z dnia 29 października 2003 r.

W SPRAWIE WYKAZU DZIEDZIN PIELĘGNIARSTWA ORAZ DZIEDZIN MAJĄCYCH ZASTOSOWANIE W OCHRONIE ZDROWIA, W KTÓRYCH MOŻE BYĆ PROWADZONA SPECJALIZACJA I KURSY KWALIFIKACYJNE, ORAZ RAMOWYCH PROGRAMÓW SPECJALIZACJI DLA PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH

(Dz. U. Nr 197, poz. 1922)

- Wyciąg -

ZAŁĄCZNIK Nr 1

RAMOWY PROGRAM BLOKU OGÓLNOZAWODOWEGO

I. Rodzaj kształcenia

1. Ramowe programy bloków specjalistycznych, o których mowa w załącznikach nr 2-27 do rozporządzenia, uwzględniają:

1) aktualne treści wynikające z rozwoju nauk medycznych i zmieniającego się stanu prawnego;

2) zdrowotne potrzeby i problemy regionu w treściach kształcenia;

3) indywidualne doświadczenia uczestników szkolenia;

4) realne możliwości własne w zakresie kształcenia podyplomowego, w tym rozszerzenia programu o treści nadobowiązkowe.

2. Organizator kształcenia podyplomowego na podstawie ramowego programu sporządza program kształcenia. Program kształcenia musi uwzględniać wszystkie elementy modułów wskazanych w planie nauczania ramowego programu, z tym że treści kształcenia mogą być dostosowane do warunków i potrzeb lokalnych.

3. Wykaz umiejętności będących przedmiotem kształcenia ramowego programu jest dla organizatora i uczestnika kształcenia obowiązującym elementem programu. Osiągnięcie wskazanych umiejętności gwarantuje, że każdy absolwent specjalizacji będzie posiadał takie same kwalifikacje, niezależnie od miejsca ukończenia kształcenia, podmiotu organizującego kształcenie podyplomowe oraz trybu kształcenia.

4. Poszczególne moduły ramowego programu zawierają cel, treści nauczania oraz wykaz umiejętności wynikowych, odnoszące się zarówno do zajęć teoretycznych, jak i praktycznych.

5. Organizator kształcenia podyplomowego oprócz programu kształcenia teoretycznego obowiązany jest opracować program szkolenia praktycznego dla każdej placówki. Program ten powinien zawierać cel i umiejętności.

6. Program szkolenia praktycznego, o którym mowa w ust. 5, powinien uwzględniać:

1) wykaz świadczeń zdrowotnych opracowany na podstawie wykazu umiejętności, do których zaliczenia jest obowiązany uczestnik specjalizacji;

2) dokumentację zawierającą potwierdzenie zaliczenia poszczególnych świadczeń opracowaną przez organizatora kształcenia, stanowiącą wewnętrzny dokument organizatora kształcenia.

II. Cel kształcenia

Celem kształcenia jest przygotowanie wysoko wykwalifikowanej kadry pielęgniarek i położnych do sprawowania roli lidera zespołów, inicjowania i wdrażania zmian ukierunkowanych na poprawę jakości świadczonych usług oraz podejmowania działań zmierzających do rozwoju zawodowego.

III. Czas trwania specjalizacji

1. Łączna liczba godzin wynosi 900-1.200 godzin dydaktycznych, w tym w bloku ogólnozawodowym - 330 godzin.

2. Ilość godzin w bloku specjalistycznym określają dla poszczególnych specjalizacji załączniki nr 2-27 do rozporządzenia.

3. Plan nauczania jest określony dla dziennego trybu kształcenia i zawiera liczbę godzin przeznaczoną na realizację poszczególnych modułów, z zastrzeżeniem ust. 4.

4. Prowadzący zajęcia w porozumieniu z kierownikiem specjalizacji mogą dokonać modyfikacji czasu kształcenia w wymiarze nie większym niż 20 %, mając na względzie lokalne preferencje i potrzeby.

5. Modyfikacje czasu kształcenia, o których mowa w ust. 4, mogą:

1) polegać na przesunięciach pomiędzy poszczególnymi modułami lub

2) w części zostać przeznaczone na realizację zadań w ramach samokształcenia.

6. Organizator kształcenia w porozumieniu z kierownikiem specjalizacji oraz wykładowcami może modyfikować czas trwania kształcenia w przypadku programu realizowanego w trybie innym niż dzienny.

IV. Sposób organizacji

1. Za przebieg i organizację specjalizacji odpowiedzialny jest organizator kształcenia.

2. Planując realizację specjalizacji organizator kształcenia powinien:

1) opracować program kształcenia;

2) opracować regulamin organizacyjny specjalizacji, który w szczególności określi:

a) organizację specjalizacji,

b) zasady i sposób naboru osób przewidzianych na szkolenie,

c) prawa i obowiązki osób uczestniczących w szkoleniu,

d) zakres obowiązków wykładowców i innych osób prowadzących nauczanie teoretyczne i szkolenie praktyczne;

3) powołać kierownika specjalizacji;

4) powołać komisję kwalifikacyjną;

5) powołać w uzgodnieniu z kierownikiem specjalizacji opiekunów szkolenia praktycznego, którzy powinni być merytorycznymi pracownikami tych placówek;

6) wskazać kadrę dydaktyczną posiadającą kwalifikacje określone w programie ramowym;

7) zapewnić bazę dydaktyczną dostosowaną do liczby uczestników specjalizacji:

a) sale wykładowe,

b) sale warsztatowe,

c) pomieszczenia wyposażone w specjalistyczny sprzęt i aparaturę, pracownie informatyczne,

8) zaprojektować zajęcia, środki dydaktyczne, w odniesieniu do poszczególnych modułów, ze szczególnym uwzględnieniem form aktywizujących;

9) opracować listę lektur do poszczególnych modułów, uwzględniając kryterium aktualności i adekwatności doboru do treści nauczania;

10) dobrać placówki stażowe zgodnie z planem nauczania, w których możliwe będzie zdobywanie umiejętności niezbędnych do wykonywania określonych świadczeń zdrowotnych;

11) posiadać wewnętrzny system monitorowania jakości kształcenia.

3. W dniu rozpoczęcia specjalizacji każdy uczestnik powinien otrzymać:

1) harmonogram zajęć teoretycznych i praktycznych;

2) wykaz umiejętności będących przedmiotem kształcenia;

3) kartę specjalizacji, która z wymaganymi wpisami i zaliczeniami stanowi dowód ich odbycia.

4. Do zadań kierownika specjalizacji powinno należeć:

1) współdecydowanie o doborze kadry dydaktycznej;

2) przedstawienie uczestnikom specjalizacji celu, programu i organizacji szkolenia;

3) ocenianie placówek szkolenia praktycznego według specyfiki i organizacji zajęć;

4) udzielanie indywidualnych konsultacji uczestnikom specjalizacji;

5) zbieranie i analizowanie opinii o przebiegu specjalizacji;

6) zaliczanie specjalizacji i dokonanie wpisu w karcie specjalizacji.

5. Do zadań opiekuna szkolenia praktycznego należy:

1) instruktaż wstępny polegający w szczególności na zapoznaniu z celem szkolenia praktycznego, organizacją pracy, wyposażeniem placówki, jej personelem, zakresem udzielanych świadczeń;

2) instruktaż bieżący polegający w szczególności na organizacji i prowadzeniu zajęć, kontroli nad ich prawidłowym przebiegiem, pomocy w rozwiązywaniu problemów;

3) instruktaż końcowy polegający na omówieniu i podsumowaniu zajęć, zaliczeniu świadczeń zdrowotnych określonych w programie kształcenia, ocenie uzyskanych wiadomości i umiejętności.

V. Sposób sprawdzania efektów nauczania

1. W toku realizacji programu kształcenia należy dokonywać oceny bieżącej polegającej na zaliczaniu poszczególnych modułów, w tym sprawdzeniu stopnia opanowania wiedzy i umiejętności będących przedmiotem nauczania teoretycznego i praktycznego, w tym świadczeń zdrowotnych przewidzianych w programie kształcenia, przy czym warunki zaliczania ustala wykładowca lub opiekun szkolenia praktycznego w porozumieniu z kierownikiem specjalizacji.

2. Do uzyskania tytułu specjalisty wymaga się zdania egzaminu państwowego przeprowadzonego przez państwową komisję egzaminacyjną powoływaną przez ministra właściwego do spraw zdrowia.

VI. Wykaz umiejętności będących przedmiotem kształcenia

W wyniku realizacji treści nauczania pielęgniarka, położna powinna:

1. Komunikować się z pacjentem, jego rodziną i zespołem terapeutycznym.

2. Inicjować i wprowadzać zmiany organizacyjne w obszarze działania.

3. Interpretować i upowszechniać zasady kodeksu deontologii zawodowej.

4. Upowszechniać, interpretować i stosować akty prawne dotyczące ochrony zdrowia, prawa pracy i przepisów dotyczących zawodu pielęgniarki i położnej.

5. Korzystać z podstaw naukowych dydaktyki ogólnej i andragogiki.

6. Określać wieloczynnikowe uwarunkowania zdrowia, chorób i niepełnosprawności.

7. Identyfikować indywidualne potrzeby jednostki, rodziny, grup społecznych i społeczeństwa.

8. Analizować uwarunkowania gospodarcze, ekologiczne, demograficzne i epidemiologiczne kraju, regionu, powiatu i gminy.

9. Uczestniczyć w budowaniu strategii dla zdrowia w województwie, powiecie, gminie.

10. Wykorzystywać sprzęt komputerowy w całościowej analizie danych.

11. Rozpoznawać zapotrzebowanie na opiekę zdrowotną.

12. Oceniać zapotrzebowanie na opiekę pielęgniarską.

13. Identyfikować potrzeby różnych grup ludzi w zakresie pielęgnowania w zdrowiu i w chorobie.

14. Dokonywać oceny stanu zdrowia pacjenta.

15. Przeprowadzić badanie fizykalne pacjenta.

16. Stawiać diagnozę pielęgniarską.

17. Planować opiekę pielęgniarską, położniczą w stosunku do wszystkich odbiorców świadczeń.

18. Realizować holistyczną opiekę nad pacjentem.

19. Oceniać wyniki opieki pielęgniarskiej, położniczej.

20. Monitorować jakość świadczonych usług.

21. Podnosić jakość świadczeń pielęgniarskich, położniczych.

22. Określać zasady finansowania systemu ochrony zdrowia.

23. Oceniać koszty poszczególnych świadczeń pielęgniarskich, położniczych.

24. Przygotować ofertę i plan finansowy świadczeń zdrowotnych realizowanych przez pielęgniarkę, położną.

25. Wykorzystywać zasady marketingu w odniesieniu do świadczeń zdrowotnych.

26. Zarządzać opieką pielęgniarską, położniczą.

27. Organizować opiekę pielęgniarską, położniczą.

28. Wzbogacać i wykorzystywać teoretyczny dorobek pielęgniarstwa.

29. Charakteryzować teorię pielęgnowania i stosować ją w praktyce zawodowej.

30. Opracowywać procedury i standardy praktyki zawodowej.

31. Monitorować warunki fizyczne i psychiczne w miejscu pracy.

32. Planować własną karierę zawodową i doradzać pielęgniarkom, położnym w zakresie planowania kariery.

33. Określać kierunki rozwoju opieki pielęgniarskiej, położniczej.

VII. Plan nauczania

________

¹⁾ Wskazane placówki stażowe są właściwe dla modułu VII Ocena stanu zdrowia i badanie fizykalne.

²⁾ Oddział położniczy, gdy uczestnikiem szkolenia jest położna.

VIII. Program nauczania

MODUŁ I. ELEMENTY PSYCHOLOGII

1. Cel modułu

Przygotowanie pielęgniarki, położnej do konstruktywnego rozwiązywania problemów i konfliktów, prowadzenia mediacji i negocjacji, a także kształtowania cech przywódczych.

2. Wykaz umiejętności wynikowych

W wyniku realizacji treści nauczania pielęgniarka, położna powinna:

1) nawiązać kontakt terapeutyczny z pacjentem, rodziną, zespołem;

2) wskazać sposoby rozwiązywania sytuacji trudnych i konfliktowych;

3) podejmować rolę mediatora w różnorodnych sytuacjach zawodowych, korzystając z technik negocjacyjnych;

4) kształtować i rozwijać swoje umiejętności przywódcze, wykorzystując je do przewodzenia zespołem;

5) zmniejszać poziom stresu swojego, współpracowników i podopiecznych.

3. Treści nauczania:

1) komunikowanie się z jednostką i grupą;

2) rozwiązywanie problemów;

3) mediacje i negocjacje;

4) kształtowanie cech przywódczych;

5) stres i radzenie sobie ze stresem - techniki obniżania stresu.

MODUŁ II. DYDAKTYKA Z ELEMENTAMI EDUKACJI MEDYCZNEJ

1. Cel modułu

Przygotowanie pielęgniarki, położnej do:

1) rozpoznawania potrzeb edukacyjnych pielęgniarek i położnych;

2) poznania zasad i metod nauczania;

3) poznania metod kontroli i oceny wyników nauczania;

4) planowania i organizowania działalności dydaktycznej;

5) opracowywania programów edukacyjnych;

6) prowadzenia edukacji zdrowotnej dzieci i dorosłych.

2. Wykaz umiejętności wynikowych

W wyniku realizacji treści nauczania pielęgniarka, położna powinna:

1) rozpoznawać potrzeby edukacyjne pielęgniarek, położnych;

2) projektować zajęcia dydaktyczne, dobierając właściwe metody nauczania ułatwiające osiągnięcie założonego celu kształcenia;

3) dokonać pomiaru efektów dydaktycznych;

4) projektować programy doskonalenia zawodowego i ich oceny;

5) dobierać metody i formy nauczania w edukacji zdrowotnej dzieci, młodzieży, dorosłych;

6) przygotować programy edukacyjne zgodnie z przyjętą metodyką;

7) współdziałać w organizowaniu praktycznej nauki zawodu;

8) kierować samokształceniem pielęgniarek i położnych.

3. Treści nauczania:

1) proces nauczania i uczenia się;

2) formułowanie celów kształcenia;

3) zasady i metody nauczania - wykorzystanie metod aktywizujących w procesie nauczania;

4) metody kontroli i oceny wyników nauczania i uczenia się;

5) aktywność edukacyjna dorosłych a kształcenie ustawiczne;

6) zasady i techniki samodzielnego uczenia się;

7) systemy kształcenia i doskonalenia pielęgniarek i położnych w aspekcie strategii Światowej Organizacji Zdrowia (WHO);

8) program edukacyjny;

9) edukacja zdrowotna dzieci i dorosłych.

MODUŁ III. SOCJOLOGIA ZDROWIA I CHOROBY

1. Cel modułu

Przygotowanie pielęgniarki, położnej do:

1) rozpoznawania społecznych uwarunkowań sytuacji zdrowotnej człowieka;

2) diagnozowania sytuacji społecznej pacjenta i jego rodziny w związku z chorobą lub niepełnosprawnością;

3) poznawania metod i wyników badań socjologicznych nad zawodami medycznymi.

2. Wykaz umiejętności wynikowych

W wyniku realizacji treści nauczania pielęgniarka, położna powinna:

1) przedstawiać i interpretować uwarunkowania i ich konsekwencje dla aktualnego stanu zdrowia pacjenta;

2) analizować, interpretować oraz przewidywać indywidualne i społeczne reakcje na chorobę oraz niepełnosprawność;

3) planować działania wspierające pacjenta, rodzinę;

4) opisać cechy charakteryzujące modele opieki szpitalnej i sytuację pacjenta w każdym z nich, wskazując możliwość wyboru najlepszego, dostępnego modelu opieki;

5) charakteryzować poszczególne modele opieki nad osobami niepełnosprawnymi i określać działania niezbędne do realizacji nowoczesnego modelu opieki;

6) interpretować wyznaczniki pozycji zawodu pielęgniarki lub położnej.

3. Treści nauczania:

1) przedmiot socjologii zdrowia i choroby, socjomedyczne wskaźniki zdrowia;

2) bycie chorym - rola społeczna;

3) społeczne uwarunkowania zdrowia w ujęciu strukturalnym, interakcyjnym i systemowym;

4) społeczne konsekwencje choroby i niepełnosprawności: od wsparcia społecznego do izolacji społecznej;

5) modele opieki szpitalnej, pacjent w instytucji opiekuńczej;

6) jakość życia;

7) zachowania społeczne związane z narodzinami;

8) zachowania społeczne związane z umieraniem;

9) socjologiczna analiza zawodów medycznych: zawód pielęgniarki i położnej.

MODUŁ IV. ETYKA, DEONTOLOGIA I PRAWO

1. Cel modułu

Przygotowanie pielęgniarki, położnej do:

1) przewidywania, rozpoznawania i rozwiązywania sytuacji konfliktowych będących dylematami moralnymi;

2) wspierania w rozwiązywaniu sytuacji stwarzających dylematy moralne;

3) analizowania własnych zasad etycznych;

4) upowszechniania i stosowania aktów prawnych w działalności zawodowej;

5) uzyskiwania wysokiej oceny społecznej i dbania o morale zawodu.

2. Wykaz umiejętności wynikowych

W wyniku realizacji treści nauczania pielęgniarka, położna powinna:

1) określać źródła prawa;

2) rozpoznawać problemy etyczno-deontologiczne w pracy własnej i całego zespołu terapeutycznego;

3) wspierać współpracowników w rozwiązywaniu dylematów moralnych;

4) korzystać z przepisów prawnych w interesie podopiecznego i własnym.

3. Treści nauczania:

1) wprowadzenie w zagadnienia etyczne: przedmiot materialny i formalny etyki jako nauki;

2) główne koncepcje etyczne:

a) etyka indywidualna i społeczna,

b) egzystencjalizm i personalizm,

c) etyka niezależna,

d) aspekty moralne pracy pielęgniarek, położnych w świetle koncepcji etycznych,

e) zasady deontologii,

f) stosunek do życia ludzkiego i godności ludzkiej,

g) znaczenie norm moralnych i prawnych;

3) odpowiedzialność pracowników służby zdrowia, prawo i jego źródła, stosunek prawny, problemy odpowiedzialności w przypadkach zespołowego działania w medycynie, regulacje prawne dotyczące zawodu pielęgniarki, położnej, międzynarodowe uregulowania prawne zawodu pielęgniarki, położnej;

4) systemy wartości - szanowanie wartości, obyczajów, wierzeń religijnych: hierarchia wartości, konflikty wartości, humanistyczne wartości pielęgniarki, położnej;

5) etyczne aspekty ludzkiego działania, etyczne aspekty podejmowania decyzji w różnych warunkach, wybrane zagadnienia z bioetyki - eksperyment medyczny, przeszczepy komórek, tkanek i narządów, eutanazja, interwencje medyczne związane z reprodukcją, wybrane zagadnienia z inżynierii genetycznej.

Część druga