Data ostatniej aktualizacji: 2007-10-21 19:42

ROZPORZĄDZENIE

MINISTRA ZDROWIA

z dnia 29 października 2003 r.

W SPRAWIE WYKAZU DZIEDZIN PIELĘGNIARSTWA ORAZ DZIEDZIN MAJĄCYCH ZASTOSOWANIE W OCHRONIE ZDROWIA, W KTÓRYCH MOŻE BYĆ PROWADZONA SPECJALIZACJA I KURSY KWALIFIKACYJNE, ORAZ RAMOWYCH PROGRAMÓW SPECJALIZACJI DLA PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH

(Dz. U. Nr 197, poz. 1922)

- Wyciąg -

ZAŁĄCZNIK Nr 11

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIELĘGNIARSTWA CHIRURGICZNEGO DLA PIELĘGNIAREK

I. Cel kształcenia

Przygotowanie wysoko wykwalifikowanej kadry pielęgniarek do profesjonalnego i nowoczesnego sprawowania opieki nad pacjentami ze schorzeniami leczonymi chirurgicznie, a także do sprawowania roli lidera zespołów, inicjowania i wdrażania zmian ukierunkowanych na poprawę jakości świadczonych usług oraz podejmowania działań zmierzających do rozwoju zawodowego.

II. Czas trwania specjalizacji

1. Łączna liczba godzin wynosi 1.190 godzin dydaktycznych.

2. Liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

3. Liczba godzin w bloku specjalistycznym wynosi 860 godzin, w tym w części teoretycznej 405 godzin, w części praktycznej 455 godzin.

III. Wykaz umiejętności będących przedmiotem kształcenia

W wyniku realizacji treści nauczania pielęgniarka powinna:

1. Ocenić stan i sytuację psychospołeczną pacjenta leczonego chirurgicznie, wykorzystując możliwe źródła informacji.

2. Rozpoznać stan zagrożenia życia.

3. Rozpoznać problemy pielęgnacyjne pacjenta przed i po zabiegu operacyjnym.

4. Określić priorytety opiekuńcze w odniesieniu do pacjenta i grupy pacjentów leczonych chirurgicznie.

5. Zaplanować opiekę pielęgniarską krótko- i długofalową w okresie przed- i pooperacyjnym.

6. Zrealizować i ocenić działania pielęgniarskie.

7. Dobrać metody postępowania pielęgniarskiego indywidualnie do potrzeb chorego.

8. Modyfikować działania pielęgniarskie stosownie do zmieniającego się stanu pacjenta.

9. Przygotować chorego do różnych badań diagnostycznych i zabiegu operacyjnego.

10. Dobrać model organizacyjny opieki pielęgniarskiej do sytuacji pacjenta.

11. Prowadzić rehabilitację przyłóżkową i współuczestniczyć w rehabilitacji realizowanej przez zespół interdyscyplinarny.

12. Wspierać pacjenta i jego rodzinę w chorobie i niepełnosprawności.

13. Wskazać grupy wsparcia społecznego dla pacjenta i jego rodziny.

14. Wdrażać standardy opieki pielęgniarskiej u chorych przed i po operacji.

15. Przygotować chorego po zabiegu operacyjnym do samoopieki i samopielęgnacji, a rodzinę do sprawowania opieki nieprofesjonalnej.

16. Mobilizować chorego do świadomego udziału w procesie leczniczo-pielęgnacyjnym.

17. Dobrać indywidualnie i stosować właściwe techniki kontaktu terapeutycznego z pacjentem.

18. Prowadzić edukację zdrowotną pacjenta w zdrowiu i w chorobie, dobierając właściwe metody i środki.

19. Przekonać pacjenta o konieczności stosowania leczenia dietetycznego oraz służyć mu radą i pomocą.

20. Opracować i koordynować programy profilaktyczne, promocyjne, lecznicze i rehabilitacyjne.

21. Doradzić pacjentowi i jego rodzinie jak zaopatrzyć się w sprzęt ortopedyczny.

22. Organizować i skutecznie realizować program własnego rozwoju zawodowego i zespołu współpracowników.

23. Dobierać treści, metody i formy doskonalenia zawodowego.

24. Zarządzać opieką pielęgniarską.

25. Ocenić jakość opieki pielęgniarskiej i zarządzać jakością tej opieki.

26. Określać problemy, które mogą być przedmiotem badań naukowych.

27. Wykorzystać badania naukowe w pielęgniarstwie do poprawy jakości opieki.

28. Interpretować obowiązujące przepisy prawne i wykorzystywać je do organizacji i realizacji opieki pielęgniarskiej.

29. Współpracować z osobami, instytucjami, a także w zespole interdyscyplinarnym dla zabezpieczenia niezbędnych warunków do realizacji pełnoprofilowej opieki pielęgniarskiej pacjentowi w szpitalu i w warunkach domowych.

30. Współuczestniczyć w opracowywaniu programów lokalnych w ochronie zdrowia.

IV. Plan nauczania

¹⁾ Zamiennie oddział chirurgii ogólnej szerokoprofilowej - wyłącznie jednorazowo.

V. Program nauczania

MODUŁ I. WPROWADZENIE DO CHIRURGII

1. Cel modułu

Zrozumienie wpływu urazu na organizm, pogłębienie wiedzy z zakresu nowoczesnej diagnostyki, żywienia, leczenia i usprawniania chorych poddanych leczeniu chirurgicznemu oraz wykorzystanie jej w działalności praktycznej.

2. Wykaz umiejętności wynikowych

W wyniku realizacji treści nauczania pielęgniarka powinna:

1) scharakteryzować podział płynów ustrojowych i zapotrzebowanie człowieka na wodę;

2) scharakteryzować przyczyny zaburzeń gospodarki wodnej u chorego leczonego chirurgicznie;

3) rozpoznać objawy kliniczne odwodnienia;

4) dokonać bilansu płynów;

5) podać prawidłowe wartości stężenia anionów i kationów w surowicy krwi;

6) scharakteryzować preparaty krwiopochodne i krwiozastępcze oraz zasady ich podawania;

7) wymienić wskazania do przetoczenia krwi i preparatów krwiopochodnych;

8) przygotować krew i preparaty krwiopochodne do przetoczenia;

9) rozpoznać i odpowiednio postępować przy pojawieniu się objawów poprzetoczeniowych;

10) rozpoznać stan zagrożenia życia;

11) zapewnić drożność dróg oddechowych u chorego nieprzytomnego, z urazem kręgosłupa i w innych stanach zagrożenia życia;

12) podjąć reanimację metodą dwóch i jednego ratownika;

13) wyznaczyć miejsce do pośredniego masażu serca;

14) wykonać pośredni masaż serca;

15) wykonać defibrylację serca;

16) wykonać rękoczyn Heimlicha w przypadku aspiracji ciała obcego u przytomnego, nieprzytomnego, dorosłego i dziecka;

17) zinterpretować wyniki badań laboratoryjnych w kierunku zagrożenia życia;

18) scharakteryzować zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej;

19) scharakteryzować i zróżnicować objawy wstrząsu;

20) określić skutki niedożywienia;

21) wymienić wskazania do żywienia enteralnego i parenteralnego;

22) zaproponować dietę właściwą dla stanu klinicznego chorego;

23) dobrać i wykorzystać różne techniki karmienia chorych;

24) scharakteryzować żywienie parenteralne;

25) monitorować chorego żywionego parenteralnie;

26) pielęgnować chorego w zależności od metody i sposobu żywienia;

27) rozpoznać powikłania żywienia enteralnego i parenteralnego;

28) wymienić źródła kalorii w żywieniu pozajelitowym;

29) przygotować chorego do zabiegu operacyjnego, uwzględniając rodzaj zabiegu operacyjnego i rodzaj znieczulenia;

30) rozpoznać powikłania po znieczuleniu i objąć chorego opieką;

31) ocenić ból i zastosować zlecone środki przeciwbólowe;

32) wyjaśnić pojęcia: kalectwo, inwalidztwo, niepełnosprawność;

33) wymienić i omówić etapy procesu rehabilitacji;

34) scharakteryzować grupy inwalidztwa;

35) wyjaśnić aspekty postaw ludzkich wobec niepełnosprawności i przeciwdziałać postawom negatywnym;

36) zapoznać chorego i jego rodzinę z rodzajami sprzętu ortopedycznego, zasadami jego wypożyczania lub zakupu;

37) przedstawić podstawy prawne zaopatrywania się w sprzęt ortopedyczny;

38) rozpoznać zmiany zachodzące w psychice chorego pod wpływem choroby, kalectwa oraz przeciwdziałać im za pomocą metod i środków oddziaływania psychoterapeutycznego;

39) prowadzić ćwiczenia oddechowe i ocenić ich skuteczność;

40) prowadzić i nauczyć pacjenta wykonywania ćwiczeń izometrycznych;

41) rozpoznawać i rozwiązywać problemy psychospołeczne pacjentów po zabiegach okaleczających (np. amputacja kończyn, piersi, wyłonienia stomii);

42) wspierać emocjonalnie pacjentów w zakresie samoopieki i samoobsługi;

43) prowadzić ćwiczenia ogólnokondycyjne;

44) prowadzić ćwiczenia usprawniające z użyciem specjalnych przyrządów, szczególnie w zakresie samoobsługi;

45) przygotować chorego do zabiegów i ćwiczeń rehabilitacyjnych oraz aktywnego współdziałania;

46) przygotować pacjenta do różnego rodzaju zabiegów fizykoterapeutycznych;

47) wykonać prawidłowo oklepywanie, masaż klasyczny, a także przygotować rodzinę chorego do kontynuacji zabiegu w domu;

48) scharakteryzować zmiany inwolucyjne w przebiegu starzenia się i starości;

49) ocenić sytuację chorego w wieku podeszłym i ustalić jego stan funkcjonalny;

50) określić problemy zdrowotne chorego wynikające ze specyfiki schorzeń wieku podeszłego;

51) rozpoznać zaburzenia w funkcjonowaniu psychospołecznym (funkcje procesów poznawczych, role społeczne);

52) wymienić warunki farmakoterapii stosowanej w geriatrii;

53) określić wpływ leków stosowanych w chirurgii na organizm człowieka w wieku podeszłym;

54) rozpoznać problemy zdrowotne człowieka w wieku podeszłym w okresie przed- i pooperacyjnym;

55) zaplanować opiekę nad człowiekiem w wieku podeszłym, zrealizować i ocenić podjęte działania;

56) scharakteryzować aspekty kliniczne, prawne i etyczne pobierania narządów do przeszczepów;

57) określić specyfikę opieki pielęgniarskiej nad dawcą i biorcą narządu.

3. Treści nauczania:

1) krew, płyny ustrojowe:

a) krew, preparaty krwiopochodne i krwiozastępcze - przetaczanie, wskazania, technika, odczyny poprzetoczeniowe, przepisy prawne,

b) mechanizmy hemostazy w chirurgii - fizjologia i zaburzenia,

c) gospodarka wodno-elektrolitowa - podział i skład płynów ustrojowych, osmolalność, zespoły zaburzeń wodno-elektrolitowych, równowaga kwasowo-zasadowa,

d) wpływ urazu na ustrój,

e) wstrząs, rodzaje, objawy, różnicowanie, postępowanie;

2) żywienie chorych w chirurgii:

a) zasoby energetyczne ustroju,

b) podstawowe zapotrzebowanie ustroju na składniki odżywcze,

c) zaburzenia metaboliczne pourazowe,

d) metody żywienia chorych w chirurgii (doustne, enteralne, parenteralne, wskazania, zasady, technika, rodzaje preparatów, monitorowanie biochemiczne, powikłania),

e) rola pielęgniarki w żywieniu chorych,

f) ocena stanu odżywienia chorego;

3) reanimacja, znieczulenie i zwalczanie bólu:

a) reanimacja oddechowo-krążeniowa metodą dwóch i jednego ratownika - udrożnienie dróg oddechowych, sztuczna wentylacja, pośredni masaż serca, farmakoterapia, elektroterapia, reanimacja niemowląt i dzieci,

b) znieczulenie ogólne, regionalne - wskazania, przeciwwskazania,

c) przygotowanie chorego do znieczulenia, środki stosowane do znieczulenia ogólnego i regionalnego, opieka nad chorym po znieczuleniu,

d) patofizjologia bólu, rodzaje, leczenie farmakologiczne,

e) ból pooperacyjny, zapobieganie bólowi przewlekłemu, ocena bólu pooperacyjnego - skale, znieczulenie przewodowe, pozafarmakologiczne metody leczenia bólu - metody fizykoterapeutyczne, drażnienia receptorowe, psychoterapia;

4) nowoczesne metody diagnostyki i leczenia chirurgicznego:

a) wybrane metody diagnostyczne w chirurgii (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, diagnostyka ultrasonograficzna, badania angiograficzne, endoskopowe, scyntygraficzne, diagnostyka laboratoryjna),

b) nowoczesne metody leczenia chirurgicznego (laser, kleje, koagulacja podczerwieni, wchłanianie siatki z tworzyw sztucznych, laparoskopia, ultradźwięki),

c) wskazania, przeciwwskazania, powikłania pooperacyjne;

5) przeszczepy narządów:

a) podstawy prawne transplantologii w Polsce,

b) rodzaje przeszczepów,

c) przygotowanie dawcy i biorcy do przeszczepu narządów,

d) opieka nad chorym po przeszczepie serca, nerek, wątroby,

e) problemy psychospołeczne chorych po przeszczepie narządu,

f) leczenie farmakologiczne i sanatoryjne;

6) rehabilitacja chorych leczonych chirurgicznie:

a) wybrane zagadnienia dotyczące kalectwa, inwalidztwa, niepełnosprawności,

b) cele i zadania rehabilitacji,

c) etapy rehabilitacji,

d) rola i zadania pielęgniarki w procesie rehabilitacji kompleksowej,

e) zasady rehabilitacji oddechowej, efektywne oddychanie, oklepywanie, rozprężanie płuc,

f) ćwiczenia usprawniające - bierne, czynne, ogólnokondycyjne,

g) zabiegi fizykoterapeutyczne,

h) rehabilitacja psychologiczna i społeczna,

i) rehabilitacja chorych po amputacji kończyn - usprawnianie, protezowanie,

j) rehabilitacja osób po urazach - zapobieganie powikłaniom,

k) kinezyterapia u osób po zabiegach operacyjnych jamy brzusznej (wskazania, przeciwwskazania),

l) rehabilitacja kompleksowa chorych po zabiegach okaleczających (amputacji piersi i wyłonieniu stomii);

7) odrębności wieku podeszłego:

a) fizjologia starzenia się i starości,

b) specyfika patologii w geriatrii,

c) odmienność farmakoterapii geriatrycznej,

d) najczęstsze schorzenia w wieku podeszłym leczone chirurgicznie,

e) przygotowanie osoby w wieku podeszłym do zabiegu i pielęgnacja pooperacyjna,

f) psychospołeczne aspekty opieki pielęgniarskiej nad chorymi w wieku podeszłym.

MODUŁ II. PIELĘGNOWANIE PACJENTA NA ODDZIALE CHIRURGII OGÓLNEJ

1. Cel modułu

Objęcie profesjonalną opieką chorego z raną ostrą i przewlekłą oraz ze schorzeniami narządów jamy brzusznej, gruczołów wewnętrznego wydzielania leczonych chirurgicznie zgodnie z najnowszymi metodami i technikami działań pielęgniarskich.

2. Wykaz umiejętności wynikowych

W wyniku realizacji treści nauczania pielęgniarka powinna:

1) ocenić i pielęgnować ranę pooperacyjną, uwzględniając jej rodzaj;

2) zdejmować szwy;

3) przestrzegać sposobów zapobiegania i rozprzestrzeniania się zakażeń chirurgicznych i wewnątrzszpitalnych;

4) pobrać materiał do badań bakteriologicznych;

5) scharakteryzować chorego w ostrym stanie choroby leczonego na oddziale chirurgicznym;

6) scharakteryzować chorego w stanie przewlekłym choroby leczonego na oddziale chirurgicznym;

7) sklasyfikować nowotwory;

8) pielęgnować chorego z chorobą nowotworową, uwzględniając nowoczesne metody terapii nowotworów;

9) zmodyfikować doraźnie dawkę leczniczą leku przeciwbólowego;

10) wykonać badanie fizykalne umożliwiające wczesne wykrywanie chorób piersi;

11) propagować "Program Zwalczania Nowotworów Złośliwych u Kobiet w Polsce";

12) przygotować pacjenta do badań diagnostycznych;

13) ocenić stan chorego po badaniach diagnostycznych i prowadzić obserwację;

14) wykonać testy diagnostyczne dla oznaczenia ciał ketonowych oraz glukozy we krwi i w moczu;

15) oznaczyć glikemię za pomocą glukometru;

16) stosować zabiegi z wykorzystaniem zimna i ciepła;

17) przygotować chorego do zabiegu operacyjnego wykonywanego w trybie nagłym i planowanym;

18) ocenić stan chorego po zabiegu operacyjnym i objąć go profesjonalną opieką;

19) rozpoznać ryzyko wystąpienia powikłań pooperacyjnych;

20) usprawnić ruchowo chorego po zabiegu operacyjnym;

21) przygotować chorego i rodzinę do samopielęgnacji;

22) zaplanować i zrealizować działania edukacyjne ukierunkowane na chorego i jego rodzinę.

3. Treści nauczania:

1) rany i zakażenia w chirurgii:

a) rany - rodzaje, podział,

b) fazy gojenia się ran,

c) metody leczenia ran - pierwsza pomoc, uodparnianie, leczenie chirurgiczne,

d) pielęgnowanie chorego z raną odleżynową - ocena ryzyka odleżyn (skale), przyczyny odleżyn, ocena stopnia odleżyny, leczenie miejscowe z zastosowaniem nowoczesnych opatrunków, leczenie ogólne, profilaktyka przeciwodleżynowa,

e) zakażenia chirurgiczne - postępowanie,

f) zapobieganie zakażeniom szpitalnym,

g) zasady postępowania i opieki nad chorym z Wirusowym Zapaleniem Wątroby (WZW), Zespołem Nabytego Upośledzenia Odporności (AIDS) leczonym chirurgicznie;

2) choroby przewodu pokarmowego:

a) etiopatogeneza chorób przewodu pokarmowego,

b) przygotowanie chorego do badań diagnostycznych w schorzeniach przewodu pokarmowego,

c) ostre choroby przewodu pokarmowego - rozpoznanie, przygotowanie chorego do zabiegu operacyjnego, postępowanie w stanach zagrożenia życia,

d) przewlekłe choroby przewodu pokarmowego - rozpoznanie, przygotowanie do zabiegu operacyjnego,

e) pielęgnowanie chorego po zabiegu operacyjnym,

f) profilaktyka chorób przewodu pokarmowego;

Część druga