Data ostatniej aktualizacji: 2007-10-21 20:14

ROZPORZĄDZENIE

MINISTRA ZDROWIA

z dnia 29 października 2003 r.

W SPRAWIE WYKAZU DZIEDZIN PIELĘGNIARSTWA ORAZ DZIEDZIN MAJĄCYCH ZASTOSOWANIE W OCHRONIE ZDROWIA, W KTÓRYCH MOŻE BYĆ PROWADZONA SPECJALIZACJA I KURSY KWALIFIKACYJNE, ORAZ RAMOWYCH PROGRAMÓW SPECJALIZACJI DLA PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH

(Dz. U. Nr 197, poz. 1922)

- Wyciąg -

ZAŁĄCZNIK Nr 16

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIELĘGNIARSTWA OPIEKI DŁUGOTERMINOWEJ DLA PIELĘGNIAREK

I. Cel kształcenia

Uzyskanie przez pielęgniarkę specjalistycznych kwalifikacji w dziedzinie pielęgniarstwa opieki długoterminowej i uzyskanie tytułu specjalisty w tej dziedzinie.

II. Czas trwania specjalizacji

1. Łączna liczba godzin wynosi 900 godzin dydaktycznych.

2. Liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

3. Liczba godzin w bloku specjalistycznym wynosi 570 godzin, w tym w części teoretycznej 360 godzin, w części praktycznej 210 godzin.

III. Wykaz umiejętności będących przedmiotem kształcenia

W wyniku realizacji treści nauczania pielęgniarka powinna:

1. Rozpoznawać sytuację zdrowotną, psychologiczną i społeczną podopiecznych.

2. Planować, realizować i koordynować indywidualną, kompleksową opiekę.

3. Udzielać specjalistycznej pomocy w zakresie rozwiązywania złożonych problemów zdrowotnych i psychospołecznych podopiecznych.

4. Współorganizować warunki rehabilitacji oraz koordynować proces rehabilitacji, readaptacji i rewalidacji chorych, niepełnosprawnych.

5. Organizować system wsparcia społecznego.

6. Prowadzić edukację podopiecznych i ich rodzin (bliskich) szczególnie w zakresie organizacji samoopieki, samopielęgnacji.

7. Kształtować postawy sprzyjające zachowaniu i umacnianiu zdrowia oraz przeciwdziałaniu niepełnosprawności u podopiecznych i ich bliskich.

8. Inspirować i podejmować działania na rzecz zapewnienia jakości opieki pielęgniarskiej.

9. Kierować pracą zespołów pielęgniarskich.

10. Współpracować w zespole interdyscyplinarnym i koordynować działania zespołu.

11. Kształtować i prezentować postawy etyczne oraz pozostawać w etycznych relacjach pielęgniarka - podopieczny - rodzina.

12. Respektować w praktyce obowiązujące regulacje prawne dotyczące opieki zdrowotnej, pomocy społecznej oraz wykonywania zawodu pielęgniarki.

13. Podejmować inicjatywy na rzecz własnego doskonalenia i rozwoju zawodowego.

IV. Plan nauczania

V. Program nauczania

MODUŁ I. PROBLEMY ZDROWOTNE, PSYCHOLOGICZNE I SPOŁECZNE OSÓB PRZEWLEKLE CHORYCH

1. Cel modułu

Przygotowanie pielęgniarki do świadczenia samodzielnej, profesjonalnej, specjalistycznej opieki nad osobami przewlekle chorymi.

2. Wykaz umiejętności wynikowych

W wyniku realizacji treści nauczania pielęgniarka powinna:

1) ocenić jakość życia przewlekle chorego i zapotrzebowanie na profesjonalną pomoc pielęgniarki;

2) realizować indywidualną opiekę nad chorym przewlekle;

3) przestrzegać zasad postępowania dietetycznego i ustalać dietę u chorych w oparciu o obowiązujące w tym zakresie wytyczne;

4) kontrolować pod względem jakościowym i ilościowym sposób odżywiania chorego, doradzać przy planowaniu posiłków;

5) zastosować skuteczne metody i techniki karmienia oraz najlepsze sposoby nawadniania chorych;

6) podejmować postępowanie interwencyjne, zgodnie z przyjętymi standardami w przypadku niepokojących objawów związanych z farmakoterapią;

7) zapewnić zaopatrzenie chorego na cukrzycę w środki pierwszej pomocy cukrzycowej;

8) wykonywać, kierować na badania profilaktyczne w celu wczesnego wykrywania objawów powikłań choroby;

9) zapewnić bezpieczne warunki otoczenia chorego w celu zapobiegania urazom i infekcjom;

10) racjonalnie planować wysiłek fizyczny chorego;

11) łagodzić, eliminować dolegliwości bólowe chorych z wykorzystaniem środków farmakologicznych, technik ułożenia chorego, elementów masażu i środków przeciwzapalnych;

12) zastosować środki farmakologiczne w eliminacji bólu - modyfikować dawkę leku, sposób i drogę podawania;

13) przestrzegać zasad bezpieczeństwa i postępować zgodnie z obowiązującymi standardami przy stosowaniu chemioterapii i radioterapii;

14) zapobiegać zmianom patologicznym skóry i błon śluzowych;

15) zaopatrywać odleżyny, odparzenia i inne trudno gojące się rany, właściwie dobierając i wykorzystując środki farmakologiczne i materiały medyczne;

16) prowadzić podstawowe ćwiczenia logopedyczne;

17) stosować ćwiczenia usprawniające w celu zapobiegania skutkom wynikającym z długotrwałego unieruchomienia i poprawy koordynacji ruchów;

18) prawidłowo posługiwać się specjalistycznym sprzętem medycznym i rehabilitacyjnym;

19) zapobiegać zaostrzeniu się objawów poprzez eliminację czynników wyzwalających nawrót choroby przewlekle postępującej;

20) podejmować działania w zakresie hartowania i kształtowania kikuta amputowanej kończyny oraz prowadzić instruktaż;

21) nauczyć chorego obsługi protezy oraz korzystania z protez;

22) nauczyć i wspomagać chorego w korzystaniu z gorsetu ortopedycznego oraz innego pomocniczego zaopatrzenia ortopedycznego;

23) ocenić stan świadomości oraz wydolność układu krążenia i oddychania chorego z zaburzeniami neurologicznymi przy pomocy dostępnych metod;

24) określić rodzaj oraz czasokres drgawek i zapewnić bezpieczeństwo choremu podczas napadu drgawek;

25) określić rodzaj i zakres niedowładu, porażenia oraz obszar zaburzenia czucia;

26) ocenić i monitorować prawidłowość zastosowania wyciągu;

27) wykształcić automatyzm pęcherza moczowego;

28) prowadzić instruktaż w zakresie treningu pęcherza moczowego u chorych z problemem nietrzymania moczu;

29) łagodzić i eliminować lęk chorego;

30) łagodzić i eliminować zachowania wynikające ze stanu napięcia emocjonalnego;

31) zapewnić warunki i zachęcać chorego do podejmowania różnych form aktywności życiowej;

32) nauczyć chorego - z ograniczoną sprawnością - samoobsługi w czynnościach codziennych;

33) stosować techniki psychoterapii elementarnej, podtrzymującej;

34) przygotować chorego i jego rodzinę lub opiekunów do samoopieki i samopielęgnacji.

3. Treści nauczania:

1) problemy zdrowotne, psychologiczne i społeczne chorego z cukrzycą - planowanie i sprawowanie opieki:

a) obserwacja chorego na cukrzycę,

b) specyfika przebiegu choroby u osób w różnym wieku i kondycji zdrowotnej,

c) udział pielęgniarki w zapobieganiu wczesnym powikłaniom cukrzycowym, związanym szczególnie z leczeniem farmakologicznym cukrzycy, postępowaniem dietetycznym, aktywnością ruchową,

d) zapobieganie późnym powikłaniom cukrzycowym - specjalistyczne badania profilaktyczne, monitorowanie procesu leczenia i pielęgnacji, profilaktyka urazów, infekcji,

e) znaczenie rehabilitacji u chorych z powikłaniami cukrzycowymi,

f) samoopieka i samopielęgnacja w cukrzycy,

g) edukacja chorego na cukrzycę; przygotowanie rodziny lub opiekunów do sprawowania opieki nad chorym w warunkach domowych,

h) rola pielęgniarki w rozwiązywaniu problemów psychologicznych i społecznych chorego na cukrzycę;

2) problemy zdrowotne, psychologiczne i społeczne chorego z amputowaną kończyną:

a) rola pielęgniarki w opiece nad chorym oczekującym na amputację kończyny,

b) opieka nad chorym we wczesnym okresie po amputacji kończyny: zwalczanie bólu, łagodzenie lęku i niepokoju chorego, przygotowanie rodziny do udzielenia wsparcia i pomocy,

c) zapobieganie powikłaniom poamputacyjnym: pielęgnacja rany pooperacyjnej, zapobieganie obrzękowi i uszkodzeniom skóry kończyny amputowanej, hartowanie i kształtowanie kikuta kończyny amputowanej, dieta chorego z amputowaną kończyną,

d) usprawnianie chorych z amputowaną kończyną: wzmacnianie funkcji kończyn zdrowych oraz mięśni o szczególnym znaczeniu pomocniczym, nauka chodzenia, padania - zapewnienie bezpiecznych warunków w otoczeniu chorego, oprzyrządowanie pomocnicze amputowanej kończyny, usprawnianie przy przeciwwskazaniach do protezowania,

e) zaopatrzenie ortopedyczne chorych po amputacjach kończyn: przygotowanie kikuta do zaopatrzenia, rodzaje protez kończyny górnej i kończyny dolnej, obsługa protezy - nakładanie, zdejmowanie, konserwacja, kontrola skóry,

f) edukacja chorego i jego rodziny lub opiekunów; przygotowanie do samodzielnego sprawowania opieki i pielęgnacji,

g) udział pielęgniarki w rozwiązywaniu problemów psychologicznych i społecznych chorych po amputacjach kończyn (poczucie straty, brak akceptacji, izolacja, apatia, depresja);

3) planowanie i realizacja indywidualnej opieki pielęgniarskiej nad chorym ze stwardnieniem rozsianym - problemy zdrowotne, psychologiczne i społeczne:

a) obserwacja, różnicowanie i interpretacja objawów chorobowych,

b) zapobieganie zaostrzeniu się choroby (nawrotom),

c) zapewnienie bezpiecznych warunków w otoczeniu chorego (ochrona przed urazem, wypadkiem),

d) podejmowanie działań zapobiegających powikłaniom ze strony poszczególnych układów i narządów oraz usprawnianie ich funkcji: narządu ruchu (przykurcze, zaburzenia koordynacji ruchów, współruchy patologiczne), narządu mowy (dyzartrie), narządu wzroku (niedowidzenie),

e) monitorowanie funkcji układu wydalania oraz podejmowanie działań interwencyjnych celem przywrócenia prawidłowego wydalania: zapobieganie biegunkom i zaparciom, zapobieganie nietrzymaniu i zatrzymaniu moczu,

f) dobór i wykorzystanie specjalistycznego sprzętu medycznego,

g) aktywizacja życiowa chorych ze stwardnieniem rozsianym,

h) przygotowanie rodziny lub opiekunów do sprawowania opieki nad chorym (rozpoznawanie niepokojących symptomów choroby, udzielanie pomocy w sytuacjach nagłych, zapewnienie bezpieczeństwa, systematyczne ćwiczenia usprawniające);

4) organizacja indywidualnej opieki pielęgniarskiej nad chorym po przebytym udarze mózgu - problemy zdrowotne, psychologiczne i społeczne:

a) ocena wydolności psychofizycznej chorego we wczesnym okresie po udarze mózgu: ocena funkcji układu krążenia i oddychania, ocena stanu świadomości,

b) obserwacja i ocena objawów patologicznych ze strony układu nerwowego (niedowłady i porażenia, drgawki, odruchy patologiczne, zaburzenia czucia, zawroty głowy, zaburzenia mowy),

c) obserwacja i ocena innych towarzyszących objawów (nudności, wymioty, zaburzenia wydalania),

d) zapobieganie powikłaniom wynikającym z długotrwałego unieruchomienia: ból wzgórzowy, przykurcze, odleżyny, odparzenia i stany zapalne skóry, błon śluzowych, infekcje, zakrzepowe zapalenie żył,

e) zaopatrzenie ortopedyczne, leczniczo-rehabilitacyjne (stabilizatory, podciągi, łuski) i pomocnicze dla osób po przebytym udarze mózgu,

f) problemy psychospołeczne chorych po udarze mózgu - rola pielęgniarki w readaptacji chorych do warunków codziennego życia,

g) edukacja chorego, jego rodziny i bliskich w zakresie samoopieki i pielęgnacji w warunkach domowych;

5) problemy zdrowotne, psychologiczne i społeczne chorego z chorobą ośrodkowego układu nerwowego na przykładzie uszkodzenia rdzenia kręgowego - planowanie i sprawowanie opieki:

a) obserwacja, ocena i monitorowanie objawów ze strony układu nerwowego: niedowłady i porażenia - rodzaje, zakres, różnicowanie; zaburzenia czucia - rodzaje, zakres; zaburzenia wydalania (nietrzymanie moczu, pęcherz neurogenny, nietrzymanie kału); powikłania wynikające z długotrwałego unieruchomienia; zaburzenia połykania; zaburzenia funkcji seksualnych,

b) współczesne metody leczenia uszkodzeń rdzenia kręgowego (zachowawcze i operacyjne),

c) zaopatrzenie ortopedyczne i ortotyczne chorych z uszkodzeniem rdzenia kręgowego: zasady stosowania wyciągu, zastosowanie opatrunków gipsowych, gorsetów, protezy kończyny górnej i kończyny dolnej (dobór, obsługa, wykorzystanie),

d) problemy psychologiczne i społeczne chorych (poczucie straty, brak akceptacji, uzależnienie, lęk, izolacja);

6) problemy zdrowotne, psychologiczne i społeczne chorego z chorobami narządu ruchu - na przykładzie reumatoidalnego zapalenia stawów - specyfika opieki:

a) obserwacja, ocena i monitorowanie objawów chorobowych: bóle i obrzęki stawów, zniekształcenia, nadwichnięcia, przykurcze,

b) nowoczesne metody leczenia chorób reumatycznych: leczenie farmakologiczne, leczenie metodami fizycznymi (masaż, balneoterapia, apiterapia, diadynamika i diatermia krótkofalowa, jonoforeza, ultradźwięki, pola magnetyczne) i inne, specjalistyczne leczenie operacyjne,

c) udział pielęgniarki w rehabilitacji chorych: zapobieganie powikłaniom (prawidłowe ułożenie kończyn, dobór i systematyka ćwiczeń usprawniających), zaopatrzenie ortopedyczne, ortotyczne i pomocnicze chorych (dobór, wykorzystanie), aktywizacja chorych w wykonywaniu czynności codziennych - przygotowanie chorego do samoobsługi, przygotowanie rodziny do czynnego współuczestnictwa w rehabilitacji;

7) planowanie i sprawowanie opieki pielęgniarskiej nad chorym z chorobą nowotworową o niepomyślnym rokowaniu (na przykładzie choroby nowotworowej krwi, mózgu, piersi i narządów płciowych, żołądka, płuc, jelit i innych) - problemy zdrowotne, psychologiczne i społeczne:

a) obserwacja, ocena i monitorowanie objawów chorobowych: bólu przewlekłego, objawów towarzyszących (drgawki, nudności, wymioty, kurcze jelit, zaparcia, biegunki, stany zapalne skóry i błon śluzowych, duszność, utrudnienia w wydalaniu, bezsenność i innych),

b) współczesne metody leczenia chorób nowotworowych na wybranych przykładach: chemioterapia, radioterapia (radykalna, wspomagająca, paliatywna), leczenie operacyjne, terapia komplementarna, metody zwalczania bólów nowotworowych, objawy niepożądane jako uboczne skutki leczenia (oparzenia, nudności, wymioty, biegunki, wypadanie włosów, wyczerpanie, zaburzenia odporności, zmiany nastroju i innych) oraz ich eliminacja,

c) zasady bezpieczeństwa chorych i personelu medycznego przy stosowaniu różnych metod terapii,

d) problemy psychospołeczne chorych (apatia, depresja, bezradność, lęk, brak samoakceptacji, agresja, poczucie zagrożenia, samotność, uzależnienie i inne) - skale miar psychometrycznych, łagodzenie napięcia emocjonalnego i stresu, pomoc rodzinie chorego w terminalnej fazie choroby,

e) organizacja opieki paliatywnej i hospicyjnej w Polsce i na świecie,

f) "Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych" - założenia,

g) "Program Rozwoju Opieki Paliatywnej i Hospicyjnej w Polsce" - założenia.

Część druga