Strona główna
Mapa strony
Pielęgniarki i Położne
Fakty Komentarze Codziennie
  Ponad 300 tysięcy osób odwiedziło Portal Pielęgniarek i Położnych od początku 2014 roku!
  Prawie 3 tysięce komentarzy zamieścili użytkownicy Portalu Pielęgniarek i Położnych od początku 2014 roku!

Czas pracy a podawanie leków cytostatycznych.

Data ostatniej aktualizacji: 2008-02-25 12:46      Ten artykuł czytano już: 20000 razy !

Pracuję na oddz. chorób płuc, w którym znajduje się "punkt" chemioterapii. Osoby poddane leczeniu chemioterapią (leki cytostatyczne są podawane w kroplówkach) są naszymi pacjentami, nad którymi sprawujemy całodobową opiekę medyczną. Podaje się u nas także chemioterapię testową. Coraz częściej się słyszy o zagrożeniu zawodowym personelu medycznego na skutki kancerogennego działania na cytostatyki. Czy są akty prawne mówiące o skróconym czasie pracy dla pielęgniarek przygotowujących i podających leki cytostatyczne, a co z pielęgniarkami sprawującymi całodobową opiekę nad chorym "chemicznym", personelem sprzątającym "punkt"? Znamy rozporządzenie MZiOS z 1996r. Proszę o jak najszybszą odpowiedż. Dziękuję.

Dane adresowe autorki listu do wiadomości redakcji Portalu

------------------------------------------------------------------------------------------------

Warunki bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników zatrudnionych przy przygotowywaniu, podawaniu i przechowywaniu leków cytostatycznych w oddziałach chemioterapii, hematologii, przychodniach onkologicznych oraz innych komórkach organizacyjnych zakładów opieki zdrowotnej, w których leki cytostatyczne są stosowane.

 ------------------------------------------------------------------------------------------------

STANOWISKO KONSULTANTA KRAJOWEGO W DZIEDZINIE PIELEGNIARSTWA ONKOLOGICZNEGO


Sporządzanie leków cytostatycznych  w myśl Prawa Farmaceutycznego z dnia 6 września 2001 roku Dziennik Ustaw Nr 126  poz. 1381 jest  usługą farmaceutyczną  i powinna być wykonana przez farmaceutów.
 
Zgodnie z obowiązujacymi przepisami przygotowywanie leków cytostatycznych odbywać  się powinno w Pracowni Cytostatyków na podstawie recept wystawionych przez lekarza (chemioterapeutę). W Pracowni Cytostatyków farmaceuta dokonuje weryfikacji recepty pod względem formalnym oraz merytorycznym, a następnie przygotowuje etykiety oraz przepis wykonawczy, na podstawie którego lek cytostatyczny zostaje sporządzony. Cały proces przygotowywania leków cytostatycznych  jest odpowiednio dokumentowany. Etykiety umieszczone na przygotowanym preparacie cytostatycznym zawierają dane: pacjenta , osoby sporządzającej lek oraz substancji i rozpuszczalników użytych do produkcji, datę produkcji oraz warunki przechowywania. Przekazanie sporządzonych preparatów cytostatycznych potwierdzone jest czytelnym podpisem osoby wydajacej (farmaceuta) i przyjmującej (pielęgniarka).
Preparaty cytostatyczne sporządzane są przez wykwalifikowany personel Apteki Szpitalnej (farmaceuci). Natomiast pielęgniarki mają  uprawnienia do podawania, zgodnie z Ustawą z dnia 5 lipca 1996 roku z późniejszymi zmianami o zawodach pielęgniarki i położnej a nie sporządzania  leków cytostycznych ( w tym leki z grupy A).
Odpowiednio wykwalifikowany personel, bezpieczne warunki pracy, prawidłowe prowadzenie dokumentacji są gwarancją otrzymania przez pacjenta leku bezpiecznego i zgodnie z ordynacją lekarza.
    Podstawowe zasady sporządzania cytostatyków są jednoznaczne i obowiązują w   krajach Unii Europejskiej. Tylko bezwzględne ich przestrzeganie daje gwarancję otrzymywania leków należytej jakości, bez narażenia zdrowia człowieka i bezpieczeństwa środowiska. Przygotowanie roztworów leków parenteralnych zawierających cytostatyki, winno odbywać się w warunkach aseptycznych (leki jałowe) oraz  w warunkach gwarantujących bezpieczeństwo pracy personelu. 
 Uważam, za słuszne i wskazane  organizowanie w szpitalach – Centralnych Pracowni Leków Cytostatyków. Centralizacja sporządzania cytostatyków niewątpliwie zapewni wysoką  jakość produktu końcowego (jałowość), zmniejszy ryzyko narażenia pacjentów, personelu i środowiska na toksyczne działanie preparatu, zminimalizuje ryzyko popełnianych błędów oraz zagwarantuje oszczędne  gospodarowanie bardzo drogimi lekami. Personel centralnej pracowni przygotowywania leków cytostatycznych winien posiadać wiedzę z zakresu sporządzania dożylnych postaci leków, farmakologii, toksykologii, farmakokinetyki, właściwości fizykochemicznych, interakcji leków oraz znać przepisy prawne obowiązujące podczas przygotowywania tego rodzaju leków. Nie bez znaczenia jest też kwestia odpowiedzialności za jakość przygotowywanych preparatów oraz ekonomika gospodarki lekiem.
Nadmieniam, że znaczna część cytostatyków ( np. Cladribinum, Dacarbazinum, Methotrexatum, Paclitaxelum ) należy do wykazu A (leków bardzo silnie działających), których sporządzanie leży tylko w gestii farmaceutów.
 Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej wymienione aspekty towarzyszące stosowaniu leków przeciwnowotworowych, wydaje się słuszne i celowe, by przygotowywaniem ich zajmowali się tylko farmaceuci.


Takie rozwiązanie przewidziane jest w obowiązującym prawie tj:
I. Rozporządzenie  Ministra Zdrowia  i Opieki Społecznej z dnia 19 czerwca 1996 r.  z późniejszymi zmianami.
II. Ustawa - Prawo Farmaceutyczne z dnia 6 września 2001 r. (Dz. U. Nr 126 poz.  1381) wprowadziła w rozdziale 7 Art. 86 p. 3 zapis :

W odniesieniu do aptek szpitalnych usługą farmaceutyczną jest również: (... )
  3.)przygotowywanie leków w dawkach dziennych, w tym leków cytostatycznych.
III. Dyrektywa 91/356/EEC.


Przyjęta w 1991 r. Dyrektywa 91/356/EEC ustala zasady i instrukcje Dobrej Praktyki Wytwarzania (GMP) dla produktów farmaceutycznych. Dobra Praktyka Wytwarzania, jako część Systemu Zapewnienia Jakości, gwarantuje, że produkty są zawsze produkowane i kontrolowane wg standardów jakości, odpowiednio do ich zamierzonego użycia i według wymagań zgodnych z dokumentacją.
 
Reasumując:
 
1.Niezaprzeczalnym jest fakt, że przygotowywanie leków cytostatycznych w dawkach indywidualnych jest usługą farmaceutyczną (art. 86 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 roku – Prawo Farmaceutyczne) a nie usługą pielęgniarską  (Ustawa o zawodzie pielęgniarki i położnej).
 
2. Miejscem, w którym świadczone są usługi farmaceutyczne przez osoby uprawnione jest apteka,  a nie np. oddział szpitalny (art. 86 ust. 1 w/w ustawy). To apteka świadczy usługi w stosunku do np. oddziałów.
 
3.  Przy wykonywaniu w aptece czynności fachowych (usług farmaceutycznych) mogą być zatrudnieni wyłącznie farmaceuci i technicy farmaceutyczni (art. 90 w/w ustawy).
 
4. Leki cytostatyczne ze względu na swoje właściwości (karcynogenność, mutagenność, teratogenność i inne) muszą być przygotowywane przez farmaceutów w aptekach szpitalnych. Wiele z nich należy do wykazu A (leków bardzo silnie działających) jak np.: Cyclophosphamidum, Cytarabinum, Dactinomycinum, Dacarbazinum, Doxorubicinum, Fluorouracilum, Vinblastinum, Vincristinum).
 
5. Roztwory cytostatyków muszą spełniać wymogi stawiane lekom parenteralnym. Muszą być przygotowywane zgodnie z zasadami GMP.
 
6. Jedynie farmaceuci posiadają merytoryczne przygotowanie do sporządzania leków, w tym parenteralnych. Poza znajomością technik przygotowywania leków (w tym cytostatyków) pozyskiwaną w trakcie studiów farmaceutycznych, posiadają też wiedzę merytoryczną obejmującą znajomość farmakologii, farmakokinetyki, właściwości fizyczno-chemiczne cytostatyków. 
Każda z postaci leku (roztwór, liofilizat) wymaga innego sposobu przygotowywania.
Należy pamiętać też, że ujęte substancje pomocnicze nie mogą wywierać własnego działania farmakologicznego, wchodzić w interakcje, ani też wpływać niekorzystnie na trwałość i dostępność biologiczną leku.
Znajomość zagadnień takich jak stężenie maksymalne, iloczyn rozpuszczalności, stabilność po rozpuszczeniu, dobór rozpuszczalnika czy dobór opakowania (PVP, PCV, szkło) jest podstawą prawidłowej pracy z cytostatykami i posiadana jest przez farmaceutów, a nie przez pielęgniarki.
Dopiero jednoczesne spełnienie wszystkich tych wymogów może zagwarantować oczekiwaną jakość produktu końcowego – a to wszystko możliwe jest dzięki posiadaniu w aptekach pracowni cytostatycznych. Tylko apteka daje gwarancje, że pacjent otrzyma lek bezpieczny i pełnowartościowy, a lek zostanie przygotowany bez narażenia zdrowia człowieka i bezpieczeństwa środowiska.
 
7. W wielu ośrodkach, począwszy od 2001 roku powstało i cały czas powstają Centralne Pracownie Leków Cytostatycznych, prowadzone przez farmaceutów (np. Szpital Uniwersytecki w Krakowie, w Gdańsku, Poznaniu, Bydgoszczy, Gdyni). W ośrodkach tych studenci farmacji nabywają praktyki z technologii sporządzania leków cytostatycznych.
W ośrodkach tych zostały wdrożone procedury (instrukcje) postępowania przy przygotowywaniu preparatów cytostatycznych.
 
Polecam wydania:
 
·  „Zasady przygotowywania leków cytostatycznych oraz organizacja pracowni” autorstwa Krystyny Chmal-Jagiełło, Teresy Czekaj, Jacka Pomadowskiego,
 
·  „Nowa aktywność farmaceutów. Przygotowywanie leków cytostatycznych w aptece szpitalnej” autorstwa Hanny Jankowiak-Gracz,
 
·   „Standardy jakościowe w farmacji onkologicznej” autorstwa Krystyny Chmal-Jagiełło, Hanny Jankowiak-Gracz, Hanny Kuźniar – zatwierdzone przez Europejskie Stowarzyszenie Farmaceutów Onkologicznych ESOP (01.2003).
 
8. Centralne przygotowywanie cytostatyków, dzięki wykorzystaniu możliwie każdego miligrama substancji czynnej, odgrywa znaczną rolę w aspekcie ekonomicznym i oszczędnościowym dla budżetu szpitala, a to jest zgodnie z art. 86 ust. 3 pkt 9-10 w/w ustawy usługą farmaceutyczną.
 
Uważam, że zapis Rozporządzenia Ministra Zdrowia, Ustawy Prawo Farmaceutyczne oraz przyjętej Dyrektywy  należy jak najszybciej wprowadzić w życie.
 
Bydgoszcz,10.01.2008                                    Dr n. med. Anna Koper
                                             Konsultant krajowy w dziedzie pielęgniarstwa onkologicznego

Książki w Sklepie Pielęgniarek i Położnych
  • Small_Top
  • Small_modele_opieki_pielegniarskiej_nad_chorym_doroslym
  • Small_Top-1
  • Small_yyy
  • Small_ksi____ka_002
  • Small_wstrzykniecia_domiesniowe

Najnowsze artykuły z aktualności:

Brytyjska służba zdrowia najlepsza na świecie!

Data ostatniej aktualizacji: 2014-09-02 10:21

Polish Nursing and Midwifery Portal.

Wrocław - kursy specjalistyczne, kwalifikacyjne oraz szkolenia specjalizacyjne dla pięlegniarek i położnych.

Data ostatniej aktualizacji: 2014-09-02 07:18

Szkolenia dla pielęgniarek i położnych.

Poznań - kursy specjalistyczne, kwalifikacyjne oraz szkolenia specjalizacyjne dla pielęgniarek i położnych.

Data ostatniej aktualizacji: 2014-09-02 07:17

Szkolenia dla pielęgniarek i położnych.

Komentarze użytkowników

#1 Betii Data: 2008-12-26 10:14:05

Szczerze mówiąc to smutne,że Pani Konsultant tylko :uważa,że należy wszelkie w/w zapisy wprowadzić w życie. Ja natomiast uważam,że na tym etapie to należy je już tylko egzekwować, dokonać kontroli wszytkich szpitali i wyciągnąć konsekwencje wobec tych, które do tej pory (przypominam, że ustawy obowiążują od 1996 i 2001r)nie wprowadziły ich w życie. Jest dla mnie też to nie do pojęcia,że Ministerstwo wydaje "martwe" ustawy. Jak to się dzieje,że kontraktuje się świadczenia (abstrchując od tematu to pielęgniarka ,farmaceuta, czy też lekarz to świadczą ŚWIADCZENIA, a nie USŁUGI )z zakładami opieki, które nie przestrzegają przepisów???

#2 ~Aga Data: 2009-01-12 20:40:03

Pani Konsultant nie udzieliła odpowiedzi dotyczącej czasu pracy osób podających cytostatyki, osoby te powinny mieć wypłacany dodatek za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia a tak nie jest w wielu placówkach- czy nie ma w tej sprawie przyjętych ustaleń?

#3 ~aga Data: 2009-04-14 20:41:32

niepokojący jest fakt, że w wielu szpitalach na oddziałach wewnętrznych (tzw onkologia jednego dnia) cytostatyki podają młode pielęgniarki!!!!!!!!!! bez ukończonego kursu!!! bez skróconego czasu pracy!o dodatku za warunki szkodliwe nie wspominając! czy pielęgniarki oddziałowe nie wiedzą, że to niedopuszczalne i bardzo niebezpieczne dla kobiet w okresie rozrodczym?! czy są wytyczne w tej sprawie?!

#4 ~danka Data: 2009-06-15 23:41:34

pracuje w chemioterapii od 7 lat.Czy szkodliwość cytostatykow to tylko ich przygotowanie.A podawanie,kontakt z chorym leczonym,jego potem,kaszlem itp to co.Głupie interpratacje przepisów są tworzone przez osoby nie znające tematu.Proces chemioterapii to nie samo przygotowanie ale jego podanie nawet przez 24 godziny.Ale oczywiście pielęgniarka to tylko mięso armatnie. Tytuł mgr tylko się naraża na szkodliwe działania cytostatyków.To jak przgotowuje,niech podaje skoro my takie nieuczone.A,co robimy irobiłyśmy do tej pory.Pani Konsultant,do szkoły po wiedzę pnieważ ma braki.

#5 ~ja Data: 2009-10-04 08:35:46

czy pracujac na chemioterapii przysługuje pielegniarce skrocony czas pracy i czy przysłyguje dodatek finansowy bardzo prosze o konkretna odpowiedz

#6 ~gość Data: 2009-10-29 20:19:07

Nie będzie kąkretnej odpowiedzi bo tysiące pielegniarek pracujących przy cytostatykach miało by prawo iść do sądu i walczyc o swoje.Nie mają też dodatków za prace w szkodliwycz warunkach. Od wielu mieśiecy w ośrodkach chodzą plotki,że w ciągu 5 lat pielęgniarki mają przejśc na kontrakty a wtedy trzeba wypracować ok 200 godz żeby zarobić i mieć z czego zapłacić ubezpieczenie i podadki.Kodeks pracy już nie będzie obowiązywał,roaporządzenia też nie ,odpowiedzialność ponosi sie samemu,

#7 ~gość Data: 2009-11-07 19:53:58

o zgrozo gdzie są przełożeni nadzór mrerytoryczny w tym służby np bhp opis stanowiska pracy wyposażenie st pracy wskazane miejsce i zakres poszczeg czynności co z przestrzeganiem ustaw ozwalczaniu chorób zak ust sanitarno- epidemiologicznych ust środowiskowych kp wtym lekasz sprawujący profilaktyczną opiekę nad środowiskiem pracy TO BEZPRAWIE W PAŃSTWIE DEMOKRATYCZNYM cz pszyzwolwnie i nie wykonywanie świadome do tego powołanego nadzoru

#8 ~danka Data: 2010-01-14 20:22:54

skierowałam pismo do Rzecznika Praw Obywatelskich.Obiecano zainteresowanie sprawą.Proszę koleżanki o monitowanie naszej sprawy.Ale musimy mówić o naszych problemach głośniej,poniważ nasz głos jest zbyt cichy.Nikt nie ma pojęcia,że cytostatki podaje się w oddziłach i gab.chemioterapii narażając własne zdrowie.Ale chyba nikt nie chce o tym mówić.Proszę kierować pisma do Rzecnika i Państwowej Inspekcji Pracy.

#9 ~lilka Data: 2010-01-25 22:29:01

Pracuję na oddziele onkologicznym i niestety każde napomknięcie o sprawie podawania cytostatyków przełożeni skrzętnie ignorują. Przełożona wręcz usuwa osoby niewygodne czyt. mówiące o problemie.

#10 ~Anusiak Data: 2012-03-16 02:20:29

Czy Rzecznik Praw mógłby się zaineresować miejscem podawań cytostatyków?Często podawanych na korytarzu, sali przy innych pacjentach!Brak procedur!Brak badań częstszych!

#11 tamara01 Data: 2013-02-22 07:47:05

Co z tego że informuję się dyrektora on i tak zawsze udaje że nic nie wie. To gdzie trzeba pójść by było lepiej?

#12 ~opiekun Data: 2014-02-16 19:01:31

A co z opiekunami medycznymi na oddziałach (gdzie są stosowane cytostatyki), jakie oni mają prawo. Zawód owszem piękny, ale nie zarejestrowany nawet jako samodzielny, tylko figuruje jako pomoc pielęgniarek. I fajno, ale powiedzmy grupa pielęgniarek złoży pismo, podpiszą się inne i może coś to da. Coś się w koncu ruszy. Wywalczą, a opiekun medyczny, czasami sam na oddziale, przy chorych po chemioterapiach, kaszlących, przewijając i pracując w normalnych godzinach pracy. Jak to się ma w tym kraju.

Praca za granicą

Praca w Polsce

Zadaj pytanie

Portal na nasza-klasa.pl