Data ostatniej aktualizacji: 2008-05-29 20:21

Interpelacja nr 1604

do ministra zdrowia

w sprawie podziału zadań pielęgniarek środowiskowych i pielęgniarek praktyki

Reforma ochrony zdrowia z 1999 r. wyodrębniała na rynku usług medycznych, jako świadczeniodawców, m.in. lekarza rodzinnego, który był zobowiązany do prowadzenia gabinetu zabiegowego i zatrudniania pielęgniarki praktyki oraz pielęgniarkę środowiskowo-rodzinną. Rozporządzenie ministra zdrowia z dnia 20 października 2005 r. w sprawie zakresu zadań lekarza, pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej zniosło dotychczasowy czytelny podział zadań pielęgniarki, zastępując ogólnym sformułowaniem: pielęgniarka POZ. Do tego czasu obowiązywał czytelny podział obowiązków pielęgniarki środowiskowej, prowadzącej indywidualną praktykę i pielęgniarki praktyki, zatrudnionej przez lekarza POZ. Również umowy zawierane przez NFZ z lekarzami POZ i pielęgniarkami środowiskowymi nie budziły wątpliwości dotyczących kompetencji i obowiązków różnych świadczeniodawców.

Na dzień dzisiejszy w pracy pielęgniarek rodzinnych pojawia się wiele sytuacji problematycznych, wynikających z niejednoznacznej interpretacji przepisów. Sytuacje konfliktowe, związane ze zmianą przepisów, mają na przykład miejsce w Koninie. Zarządzenie nr 69/2007/DSOZ prezesa NFZ z dnia 25 września 2007 r. nie zawiera, według opinii Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w Koninie, czytelnych zapisów w kwestii: posiadania przez pielęgniarki rodzinne gabinetów zabiegowych, pobierania materiałów do badań laboratoryjnych oraz kto powinien realizować zlecenia lekarzy specjalistów i lekarzy rodzinnych dla pacjentów, którzy są w stanie samodzielnie przybyć do gabinetu.

Zgodnie z zarządzeniem w sprawie zasad pobierania przez pielęgniarkę POZ materiałów do badań diagnostycznych, pielęgniarka POZ realizuje świadczenie na zlecenie i przy współpracy z lekarzem POZ, przy czym to na tym lekarzu - zleceniodawcy, zgodnie z warunkami zawartej umowy, spoczywa obowiązek zapewnienia warunków transportu pobranych przez pielęgniarkę POZ materiałów do badań. Przy realizacji powyższych czynności świadczeniodawcy zobowiązani są do przestrzegania zasady wykonywania badań laboratoryjnych, w tym pobierania i transportu materiałów do badań.

Według Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w Koninie, lekarze, wydając pacjentom skierowanie na w/w badania, kierują do gabinetu pielęgniarki lub zlecają pobranie w domu, bez zapewnienia warunków i środków transportu, wynikających z rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 23 marca 2006 r. w sprawie standardów jakości dla medycznych laboratoriów diagnostycznych i mikrobiologicznych. Jedyną rzeczą, którą zapewniają lekarze, to pojemniki na badania. Funkcjonowanie gabinetu zabiegowego, w tym punktu szczepień, ma obowiązek zapewnić świadczeniodawca będący realizatorem umowy o udzielanie świadczeń w zakresie świadczenia lekarza poz. Gabinetu pielęgniarki POZ nie należy utożsamiać z gabinetem zabiegowym lekarza POZ. Wykorzystywanie pomieszczeń gabinetu zabiegowego lekarza POZ dla celów udzielania świadczeń przez pielęgniarkę POZ możliwe jest wyłącznie u świadczeniodawcy zawierającego umowę na realizację świadczeń w obydwu zakresach. Tymczasem w Koninie, gdy lekarze specjaliści wydają pacjentom zlecenia na zabiegi w gabinetach zabiegowych, lekarze rodzinni posiadający w/w gabinety odsyłają pacjentów do pielęgniarek rodzinnych, które takich gabinetów nie mają. To przecież lekarze rodzinni kierują pacjentów do lekarzy specjalistów i są jednocześnie kontynuatorami w leczeniu tychże pacjentów. Według pielęgniarek rodzinnych lekarze POZ i specjaliści próbują wymóc na pielęgniarkach rodzinnych posiadanie gabinetu zabiegowego. Współpraca lekarzy i pielęgniarek, prowadzących własne praktyki, wzbudza wiele emocji, których świadkami są niejednokrotnie pacjenci.

W związku z niejednoznaczną interpretacją przepisów, po wejściu w życie rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 20.10.2005 r. w sprawie zakresu zadań lekarza, pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej, które zniosło dotychczasowy czytelny podział zadań pielęgniarki środowiskowej, zastępując je ogólnym sformułowaniem: pielęgniarka POZ oraz zarządzenia nr 69/2007/DSOZ prezesa NFZ z dnia 25 września 2007 r. zwracam się do Pani Minister z pytaniami w następujących kwestiach:

1. Czy pielęgniarka POZ, realizująca świadczenia w zakresie pielęgniarstwa rodzinnego, jest zobowiązana do wykonywania zabiegów zlecanych przez lekarzy specjalistów?

2. Czy pielęgniarka rodzinna, wykonująca usługi w domu pacjenta, ma obowiązek posiadania gabinetu zabiegowego?

3. Gdy materiał biologiczny pobrany jest przez pielęgniarkę/położną w domu pacjenta, na kim spoczywa obowiązek zapewnienia warunków i kosztów transportu pobranych materiałów?

Z wyrazami szacunku

Posłowie Tomasz Piotr Nowak

i Arkady Fiedler

Konin, dnia 25 lutego 2008 r.

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 1604 w sprawie podziału zadań pielęgniarek środowiskowych i pielęgniarek praktyki

Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację panów posłów Tomasza Nowaka i Arkadego Fiedlera w sprawie podziału zadań pielęgniarek środowiskowych i pielęgniarek praktyki (znak: SPS-023-1604/08), proszę o przyjęcie poniższego stanowiska.

Podział kompetencji pomiędzy lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej a pielęgniarką podstawowej opieki zdrowotnej uregulowany jest, poza przepisami powszechnie obowiązującymi, np. w rozporządzeniu ministra zdrowia z dnia 20 października 2005 r. w sprawie zakresu zadań lekarza, pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej (załącznik nr 2 części II pkt A), które szczegółowo określa zadania pielęgniarki POZ. W ich zakresie mieszczą się także świadczenia w zakresie pielęgniarskiej opieki środowiskowej. Powyższe uregulowane jest również postanowieniami umowy zawieranej pomiędzy świadczeniodawcami a dyrektorem oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.

Decydujące znaczenie w takim przypadku będą miały przepisy kilkakrotnie nowelizowanego zarządzenia nr 69/2007/DSOZ prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 25 września 2007 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna. W § 3 ust. 3 zarządzenia wymienione są merytoryczne zakresy świadczeń, które mogą być przedmiotem wniosku i umowy o udzielanie świadczeń w rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna. Świadczeniodawca, który zdecydował się zawrzeć umowę z NFZ w zakresie świadczeń pielęgniarki POZ, musi spełniać wszystkie wymogi określone w § 23, 24 i 37 ww. zarządzenia. Należy zaznaczyć, że warunki zawarcia umowy z NFZ w przedmiotowym zakresie są takie same dla wszystkich świadczeniodawców, bez względu na formę prowadzenia działalności. To oznacza, że pielęgniarki, które zarejestrowały działalność w formie indywidualnej praktyki pielęgniarskiej, chcąc zawrzeć umowę z NFZ na świadczenie usług w zakresie pielęgniarki POZ, także muszą spełniać określone zarządzeniem warunki, tj. m.in. dysponować gabinetem, ponieważ według § 24 zarządzenia ˝pielęgniarka POZ obowiązana jest do udzielania pielęgniarskich świadczeń opieki zdrowotnej w gabinecie pielęgniarki POZ oraz w miejscu zamieszkania świadczeniobiorcy (z uwzględnieniem mieszkańców DPS-ów)˝. Zgodnie z treścią komunikatu wydanego w dniu 9 kwietnia 2008 r. przez prezesa NFZ świadczeniodawcy dotychczas rejestrowani w formie indywidualnych praktyk pielęgniarek lub położnych w miejscy wezwania, z którymi zawarto umowy w zakresach: pielęgniarka POZ lub położna POZ, mają obowiązek w nieprzekraczalnym terminie do 31 grudnia 2008 r. dostosowania się do wymogów określonych w § 23, 24 i 37 zarządzenia nr 69/2007/DSOZ prezesa NFZ.

Ponadto należy zaznaczyć, że pielęgniarka POZ, zgodnie z § 20 zarządzenia prezesa NFZ, ˝sprawuje kompleksową opiekę pielęgniarską nad zadeklarowanymi do niej świadczeniobiorcami, uwzględniając w tym realizację zgodnie z obowiązującym zakresem zadań, zleceń na zabiegi i procedury medyczne wydanych przez lekarzy ubezpieczenia zdrowotnego˝. Zabiegi przepisane przez lekarzy specjalistów zlecane są do realizacji, za pośrednictwem lekarza POZ, pielęgniarce POZ, do której dany pacjent złożył deklarację wyboru.

Zgodnie z § 10 wskazanego zarządzenia świadczeniodawca, w ramach realizacji zakresu świadczenia lekarza POZ, ma obowiązek zapewnić funkcjonowanie gabinetu zabiegowego od poniedziałku do piątku pomiędzy godz. 8.00 i 18.00, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy, w tym punktu szczepień - minimum 1 raz w tygodniu po godz. 15.00. W gabinecie zabiegowym wykonywane są zabiegi i procedury diagnostyczno-terapeutyczne wynikające z procesu leczenia, związane z udzieloną przez lekarza POZ poradą lekarską. W sytuacji uzasadnionej stanem zdrowia świadczeniobiorcy świadczeniodawca zapewnia realizację świadczeń także poprzez wizyty domowe. Na realizację zleceń pozostających w kompetencjach pielęgniarki POZ lekarz POZ wydaje skierowanie do pielęgniarki POZ, do której zdeklarowany jest pacjent. W przypadku gdy w wyniku udzielonej przez lekarza POZ porady lekarskiej zachodzi konieczność wykonania badań laboratoryjnych, świadczniodawca zapewnia pobranie materiałów do badań zgodnie z zasadami określonymi rozporządzeniem ministra zdrowia z dnia 23 marca 2006 r. w sprawie standardów jakości dla medycznych laboratoriów diagnostycznych i mikrobiologicznych (Dz. U. Nr 61, poz. 435). Pobranie badań w domu chorego świadczeniodawca zleca pielęgniarce POZ. Wykaz badań diagnostycznych, które zobowiązany jest wykonać i finansować lekarz POZ, a które są mu niezbędne przy realizacji świadczeń, określony został w załączniku nr 2 do zarządzenia.

W kwestii pobierania w domu pacjenta materiału do badań diagnostycznych informuję, że załącznik nr 10 do zarządzenia nr 69 prezesa NFZ stanowi informację dla świadczeniobiorcy o dostępności, trybie kierowania oraz zasadach udzielania świadczeń w ramach pielęgniarskiej opieki środowiskowej, którą powinna realizować pielęgniarka POZ. W punkcie 40 wykazu czynności pielęgniarskich wskazano, że jednym z zadań pielęgniarki POZ jest pobieranie materiałów do badań: krwi, moczu, wymazów. Jednocześnie zawarto uwagę, że to ˝świadczenie jest realizowane przy współpracy ze świadczeniodawcą POZ, na którego liście lekarskiej znajduje się pacjent. Obejmuje sprzęt jednorazowego użytku niezbędny do wykonania zlecenia. Za zapewnienie pojemników do badań oraz warunków i środka transportu odpowiada lekarz POZ zgodnie z warunkami umowy z wykonawcą badań˝.

Natomiast załącznik nr 14 do zarządzenia statuuje ˝Katalog świadczeń pielęgniarskich w POZ˝, w którym przesądzono, że świadczenie: Pobieranie materiałów do badań: krwi, moczu, wymazów (pkt 8.7) jest świadczeniem realizowanym przy współpracy ze świadczeniodawcą POZ, na którego liście lekarskiej znajduje się pacjent. Obejmuje czynności przygotowawcze, sprzęt jednorazowego użytku niezbędny do wykonania zlecenia. Za zapewnienie pojemników do badań oraz warunków transportu pobranych materiałów, zgodnie ze standardami jakości dla medycznych laboratoriów diagnostycznych i mikrobiologicznych, odpowiada zleceniodawca. Świadczenie zostało wycenione na 5 pkt.

Z poważaniem

Podsekretarz stanu

Marek Twardowski

Warszawa, dnia 21 kwietnia 2008 r.

Zobacz także:

Aktualności według działów - pielęgniarka, położna poz

Obowiązujące regulacje prawne:

• pielęgniarka poz
• położna poz