Pielęgniarki - planowane zmiany w systemie kształcenia podyplomowego.

System kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych.


Kształcenie podyplomowe pielęgniarek i położnych

Pielęgniarki i położne mają prawo i obowiązek stałego aktualizowania wiedzy i umiejętności. Podstawą prawną kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych jest ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej oraz rozporządzenie ministra zdrowia w sprawie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych.

Ustawa określa cztery rodzaje kształcenia podyplomowego: szkolenie specjalizacyjne (specjalizacja), kurs kwalifikacyjny, kurs specjalistyczny, kurs dokształcający.

Minister zdrowia w 2015 r. zmniejszył liczbę dziedzin specjalizacji. Jednakże ze względu na postulat wprowadzenia modułowego systemu kształcenia podyplomowego w toku prac Zespołu wskazano, że liczba dziedzin specjalizacji i innych obszarów kształcenia powinna ponownie zostać zweryfikowana.

Wskazano też potrzebę dalszej ewaluacji programów kształcenia podyplomowego w zakresie treści i wymiaru godzin kształcenia, wprowadzenia systemu modułowego, e-learningu oraz wprowadzenia mentora jako istotnego ogniwa rozwoju zawodowego i poprawy jakości kształcenia praktycznego. W celu upowszechnienia metody e-learningowej niezbędne jest zbudowanie platformy edukacyjnej przeznaczonej dla pielęgniarek i położnych. Aktualnie brakuje jednolitego systemowego rozwiązania w tym zakresie.

Szkolenia specjalizacyjne pielęgniarek i położnych są corocznie (od 2003 r.) dofinansowywane przez ministra właściwego do spraw zdrowia ze środków publicznych przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa.

Od 2009 r. kwota środków finansowych przeznaczona na dofinansowanie szkoleń specjalizacyjnych z budżetu państwa wynosi corocznie około 8 mln zł. Kwota ta jest niewystarczająca w stosunku do potrzeb i powinna być sukcesywnie zwiększana, z przeznaczeniem na dofinansowanie również innych form kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych, np. kursów kwalifikacyjnych.

W świetle obowiązujących przepisów prawa pielęgniarki i położne, które odbyły specjalizację ze środków publicznych, mogą ubiegać się o dopuszczenie do kolejnej specjalizacji dofinansowywanej z budżetu państwa po upływie pięciu lat od zakończenia poprzedniej specjalizacji. Przyczynia się to do występowania niekorzystnego zjawiska ukończenia przez pielęgniarki lub położne kilku (minimum od dwóch do pięciu) dziedzinowo różnych specjalizacji, dofinansowywanych ze środków publicznych, z czego druga lub kolejna specjalizacja zazwyczaj nie jest wykorzystywana w systemie ochrony zdrowia, z uwagi na niezgodność z profilem aktualnego zatrudnienia. Taki stan rzeczy dotyczy około 2 000 pielęgniarek i położnych.

Zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi organizatorami kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych mogą być uczelnie, szkoły prowadzące działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych oraz podmioty lecznicze, a także inne podmioty, po uzyskaniu wpisu do właściwego rejestru podmiotów prowadzących kształcenie podyplomowe, będącego rejestrem działalności regulowanej. Aktualnie około 200 podmiotów realizuje kształcenie podyplomowe pielęgniarek i położnych.

Warunkami prowadzenia kształcenia podyplomowego są: posiadanie programu kształcenia, zapewnienie kadry dydaktycznej o kwalifikacjach odpowiednich dla danego rodzaju kształcenia, zgodnych ze wskazaniami określonymi w programie kształcenia, zapewnienie bazy dydaktycznej odpowiedniej do realizacji programu kształcenia, w tym dla szkolenia praktycznego - zgodnej ze wskazaniami określonymi w programie kształcenia, posiadanie wewnętrznego systemu oceny jakości kształcenia, uwzględniającego narzędzia oceny jakości kształcenia oraz metody tej oceny. Spełnianie powyższych warunków weryfikowane jest przez uprawnione instytucje w ramach nadzoru nad kształceniem podyplomowym pielęgniarek i położnych. Co do zasady, weryfikacja ta jest prowadzona w trakcie realizacji szkolenia lub po jego zakończeniu. W opinii Zespołu dla zabezpieczenia jak najwyższej jakości kształcenia istnieje potrzeba wprowadzenia systemu akredytacji organizatorów kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych.

Zmiany w systemie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych

1. Zmniejszenie liczby dziedzin specjalizacji (do 10), kursów kwalifikacyjnych, kursów specjalistycznych oraz wyodrębnienie dziedzin specjalizacji przeznaczonych wyłącznie dla magistrów pielęgniarstwa i magistrów położnictwa

W celu zmniejszenia liczby dziedzin szkoleń specjalizacyjnych oraz kursów kwalifikacyjnych niezbędne jest podjęcie prac legislacyjnych w zakresie nowelizacji Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie wykazu dziedzin pielęgniarstwa oraz dziedzin mających zastosowanie w ochronie zdrowia, w których może być prowadzona specjalizacja i kursy kwalifikacyjne. Prace w tym zakresie zostały rozpoczęte w IV kwartale 2017 r. Dodatkowo na etapie nowelizacji ww. rozporządzenia konieczne jest wyodrębnienie dziedzin specjalizacji adresowanych wyłącznie do pielęgniarek i położnych z tytułem magistra pielęgniarstwa lub położnictwa. Celem tego rozwiązania jest stworzenie ścieżki kształcenia podyplomowego dla pielęgniarek i położnych z wysokimi kwalifikacjami zawodowymi, tj. z tytułem magistra pielęgniarstwa lub położnictwa, co wiąże się z poprawą jakości usług zdrowotnych oraz stworzeniem możliwości wykorzystania ich kwalifikacji i kompetencji w systemie ochrony zdrowia.

Ponadto konieczne jest dostosowanie oferty kursów specjalistycznych do aktualnych potrzeb systemu ochrony zdrowia i innych uwarunkowań o charakterze demograficznym i epidemiologicznym, jak też kwalifikacji i kompetencji pielęgniarek i położnych.

2. Przebudowa programów kształcenia podyplomowego (e-learning do 50% kształcenia teoretycznego, weryfikacja liczby godzin kształcenia, kształcenie modułowe, mentor) oraz podejmowanie działań zmierzających do utworzenia na poziomie Centrum Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek i Położnych platformy do zamieszczania materiałów edukacyjnych dla uczestników szkoleń

Jednym z działań strategicznych w ramach zmiany systemu kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych jest przebudowa programów kształcenia. Z uwagi na rozwój informatyzacji niezbędne jest wprowadzenie w szerszym zakresie do tych programów możliwości wykorzystania metody kształcenia na odległość (e-learning) oraz wprowadzenie do wybranych programów treści kształcenia umożliwiających świadczenie usług z zakresu telepielęgniarstwa. Wg ekspertów kształcenie na odległość mogłoby obejmować nawet do 50% kształcenia teoretycznego. Ponadto zmiany w strukturze programów kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych będą obejmowały wprowadzenie kształcenia modułowego i dostosowanie liczby godzin kształcenia, szczególnie mając na uwadze, aby treści kształcenia podyplomowego nie powielały treści kształcenia przeddyplomowego czy też innych wcześniej zrealizowanych rodzajów kształcenia podyplomowego. Dla zapewnienia wysokiej jakości podyplomowego kształcenia praktycznego jest też konieczne wprowadzenie do programów kształcenia zapisów gwarantujących stałą obecność opiekuna zajęć praktycznych (tzw. mentora).

W celu upowszechnienia metody e-learningu w kształceniu podyplomowym pielęgniarek i położnych niezbędne jest stworzenie platformy edukacyjnej o zasięgu ogólnopolskim, której rolą będzie m.in. gromadzenie materiałów dydaktycznych i wymiana informacji pomiędzy uczestnikami szkoleń.

3. Dofinansowanie jednej specjalizacji ze środków publicznych zgodnej z profilem zatrudnienia

Realizacja tego zadania wymaga wprowadzenia szeregu działań, w tym zmian legislacyjnych, polegających na zabezpieczeniu dofinansowania ze środków publicznych tylko jednej specjalizacji w dziedzinie pielęgniarstwa, która byłaby zgodna z profilem zatrudnienia. Celem proponowanych rozwiązań jest umożliwienie skorzystania ze środków publicznych większej liczbie pielęgniarek i położnych, zgodnie z potrzebami systemu opieki zdrowotnej.

4. Podejmowanie działań zmierzających do zwiększenia dofinansowania specjalizacji ze środków budżetowych

Celem realizacji tego działania jest zwiększenie kwoty dofinansowania szkoleń specjalizacyjnych dla pielęgniarek i położnych, przy jednoczesnym zwiększeniu liczby miejsc szkoleniowych. Efektem będzie objęcie dofinansowaniem większej liczby pielęgniarek i położnych.

5. Podejmowanie działań na rzecz finansowania ze środków budżetowych innych form kształcenia podyplomowego, np. kursów kwalifikacyjnych

Obecnie Ministerstwo Zdrowia realizuje działania w obszarze kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych, polegające na finansowaniu ze środków unijnych innych form kształcenia w ramach konkursu pn. Kształcenie podyplomowe pielęgniarek i położnych w obszarach związanych z potrzebami epidemiologiczno-demograficznymi, w ramach POWER. Ministerstwo Zdrowia finansuje umowy z organizatorami kształcenia na łączną kwotę blisko 70 mln zł. W ramach realizowanych projektów kształceniem podyplomowym innym niż specjalizacja objętych zostanie łącznie ponad 30 000 pielęgniarek i położnych.

Po zakończeniu perspektywy finansowej 2014-2020 zmiana przepisów ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej umożliwi dofinansowanie ze środków budżetowych również innych form kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych.

6. Wprowadzenie akredytacji dla wszystkich form kształcenia podyplomowego określonych w ustawie

Akredytacja jest jednym z zewnętrznych sposobów zapewnienia jakości procesu kształcenia i jego efektów, dlatego wszystkie podmioty zainteresowane prowadzeniem kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych (niezależnie od jego rodzaju) byłyby zobligowane do jej uzyskania.

Ministerstwo Zdrowia rozpoczęło realizację działań dotyczących akredytacji podmiotów realizujących szkolenia specjalizacyjne w ramach projektu pn. Rozwój kompetencji pielęgniarskich, współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach POWER.

Mając na uwadze zgłaszaną przez środowisko zawodowe pielęgniarek i położnych potrzebę objęcia systemem akredytacji wszystkich organizatorów kształcenia (bez względu na rodzaj prowadzonego kształcenia), zdecydowano, aby ten kierunek działania obejmował także inne rodzaje kształcenia podyplomowego.

Projektowane rozwiązanie systemowe przyczyni się, z punktu widzenia uczestników szkoleń, do zapewnienia wysokiej jakości realizowanych szkoleń oraz zwiększenia motywacji do podnoszenia kwalifikacji, a z punktu widzenia organizatora – do ukierunkowania działalności na osiąganie określonych efektów kształcenia, wzrost prestiżu oraz zwiększenie konkurencyjności na rynku usług edukacyjnych.

7. Prowadzenie szkoleń specjalizacyjnych wyłącznie przez szkoły/uczelnie wyższe prowadzące kształcenie na kierunkach pielęgniarstwo i położnictwo na pierwszym i drugim stopniu, instytuty badawcze i naukowe prowadzące działalność kliniczną, samorząd zawodowy pielęgniarek i położnych, pod warunkiem posiadania akredytacji

Ze względu na szczególne znaczenie kształcenia specjalizacyjnego w ocenie Zespołu istnieje potrzeba zmiany dotychczas obowiązujących uwarunkowań, w tym prawnych, na rzecz podniesienia jakości kształcenia, tak aby specjalizacje były realizowane przez szkoły/uczelnie wyższe prowadzące kształcenie na kierunkach pielęgniarstwo i położnictwo pierwszego i drugiego stopnia, instytuty badawczo-naukowe prowadzące działalność kliniczną oraz samorząd zawodowy pielęgniarek i położnych, przy jednoczesnym spełnieniu warunku akredytacji.

Powyższy tekst stanowi wyciąg z dokumentu: Strategia na rzecz rozwoju pielęgniarstwa i położnictwa w Polsce z grudnia 2017 roku.

Wybrał: Mariusz Mielcarek


Zobacz także:

Praca dla pielęgniarki. 2 600 PLN + premia motywacyjna. Mile widziane doświadczenie, uprawnienia - kursy kwalifikacyjne.

Pielęgniarstwo - co powinna wiedzieć pielęgniarka  - koronawirus 2019-nCoV - zasady postępowania.

Pielęgniarki - kontrole bezpośrednio na oddziałach i sprawdzanie rzeczywistej liczby łóżek.