Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 lutego 2026 r., rzuca zupełnie nowe światło na problem wynagradzania pielęgniarek w Polsce. W ramach postępowania apelacyjnego, Sąd nie ograniczył się jedynie do porównania zakresu obowiązków, ale dokonał głębokiej, systemowej analizy historycznej wynagrodzeń pielęgniarek i na tej podstawie uznał, że obecny sposób stosowania ustawy o najniższych wynagrodzeniach de facto karze finansowo pielęgniarki z najdłuższym stażem i doświadczeniem zawodowym.

Problem systemowy, a nie tylko kadrowy

W realiach rzeczonej sprawy, Sąd wyszedł poza schematyczne porównywanie zakresów obowiązków i dokonał analizy, która rzuca nowe światło na relację między wykształceniem a stażem pracy, nazywając rzeczy po imieniu: obecny system prowadzi m.in. do dyskryminacji ze względu na moment wejścia do zawodu. Sąd pochylił się nad tym, dlaczego pielęgniarki mają różne wykształcenie i doszedł do wniosku, że obecne przepisy płacowe faworyzują osoby młodsze kosztem tych, które budowały system ochrony zdrowia przez dekady.

Kluczowym i najbardziej nowatorskim elementem uzasadnienia jest wskazanie, że siatka płac de facto sankcjonuje nierówne traktowanie ze względu na okres wejścia do zawodu.
Sąd zauważył, że pielęgniarki, które rozpoczynały pracę w latach 80. czy 90., kształciły się
w systemie medycznych studiów zawodowych lub liceów medycznych, ponieważ taka była wówczas jedyna i powszechnie akceptowana droga do uzyskania prawa wykonywania zawodu. Państwo polskie uznało te kwalifikacje za wystarczające do pełnej opieki nad pacjentem, a przez dekady pracy pielęgniarki te nabyły bezcenne doświadczenie praktyczne. Uzależnienie dzisiejszej pensji od tytułu magistra, który w tamtym czasie nie był standardem ani wymogiem, Sąd uznał za formę dyskryminacji pośredniej. Starsze pielęgniarki nie mogą być karane finansowo za to, że system edukacji w momencie ich startu zawodowego wyglądał inaczej, zwłaszcza jeśli ich obecna praca ma taką samą, a często wyższą wartość użytkową dla szpitala niż praca osób z krótszym stażem ale wyższym stopniem akademickim.

W tym kontekście Sąd dokonał również oceny argumentu o „potencjale” magistrów. W ustnych motywach rozstrzygnięcia, Sąd wskazał, że sam dyplom, który nie przekłada się na realne zwiększenie zakresu obowiązków lub odpowiedzialności, nie może być podstawą do drastycznego różnicowania wynagrodzeń. W analizowanej sprawie pielęgniarki z grup 5 i 6 wykonywały te same, skomplikowane czynności przy zabiegach operacyjnych co ich koleżanki
z grupy 2. Co więcej, to właśnie te „mniej wykształcone” według ustawy pracownice często instruowały młodszy personel. Sąd podkreślił, że jeśli pracodawca płaci więcej za tytuł magistra, ale w strukturze pracy nie przewidział zadań, których nie mogłaby wykonać osoba z niższym wykształceniem, to takie działanie narusza Kodeks pracy.

„Potencjał” musi być wykorzystywany w praktyce – jeśli magister i pielęgniarka po liceum robią to samo przy tym samym łóżku pacjenta, ich praca ma jednakową wartość.

Niezwykle istotne jest również przypomnienie przez Sąd hierarchii aktów prawnych. Sąd Okręgowy jasno wskazał, że ustawa o najniższych wynagrodzeniach określa jedynie „podłogę”, czyli minimalne stawki, których pracodawca nie może przekroczyć w dół. Nie jest ona jednak „sufitem” ani zwolnieniem z przestrzegania fundamentalnej zasady równego traktowania w zatrudnieniu, zapisanej w Kodeksie pracy oraz Konstytucji. Pracodawca ma nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek podnieść wynagrodzenie pielęgniarki z niższej grupy, jeśli okaże się, że jej praca jest równie wartościowa co praca osoby z grupy wyższej. Zasłanianie się „sztywnymi tabelami z ustawy” zostało uznane za błąd prawny i naruszenie zasad współżycia społecznego.

„Mogłyście się uczyć” – Sąd odpowiada na zarzuty szpitala

W toku procesu szpital podniósł argument, który w środowisku pielęgniarskim budzi największe emocje: twierdzono, że powódki miały wiele lat na „podniesienie kwalifikacji”, a skoro tego nie zrobiły, to obecnie nie powinny mieć pretensji o niższe zarobki. Sąd Okręgowy poddał tę argumentację druzgocącej krytyce.

Sędzia podkreślił, że oczekiwanie od pielęgniarki z 30-letnim stażem, która posiada pełne uprawnienia zawodowe i ogromną wiedzę praktyczną, by na kilka lat przed emeryturą zdobywała tytuł magistra tylko po to, by „dogonić” ustawowe stawki płac, jest nieracjonalne. Co więcej, Sąd zauważył, że zdobycie dyplomu magistra przez powódki w żaden sposób nie zmieniłoby ich codziennej pracy. Dalej robiłyby to samo, tymi samymi metodami i z tą samą odpowiedzialnością. W tej sytuacji wymóg posiadania wyższego wykształcenia uznano za wymóg fikcyjny, służący jedynie do różnicowania płacy za tę samą pracę, a nie do realnego podniesienia jakości opieki
w danej placówce.

Bierność Ministerstwa Zdrowia i „wygoda” szpitali. Dlaczego o sprawiedliwość trzeba walczyć w sądzie?

W obliczu całkowitej bierności prawodawcy, który mimo licznych protestów nie skorygował wadliwej ustawy oraz braku zainteresowania ze strony Ministerstwa Zdrowia sytuacją tysięcy doświadczonych pielęgniarek, droga sądowa stała się obecnie jedynym skutecznym narzędziem dochodzenia praw. Po latach sądowych batalii, tysiącach spraw prowadzonych w całej Polsce, można pokusić się o stwierdzenie, że forsowany system zawiódł na każdej płaszczyźnie.
I niestety to sądy stały się ostatnią instancją, która potrafi postawić konstytucyjną zasadę równego traktowania ponad wadliwe i niesprawiedliwe przepisy ustaw.

Jako przedstawiciele pielęgniarek, Kancelaria Tokarska, Kretowicz kierowała listy otwarte zarówno do Ministerstwa Zdrowia jak i Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, alarmując o narastającym problemie. Brak jakiejkolwiek odpowiedzi na podnoszone przez nas kwestie jest jedynie dowodem na to, że resorty te w ogóle nie są zainteresowane dialogiem społecznym ani rozwiązywaniem realnych problemów pielęgniarek, a pracownicy muszą sami zawalczyć o swoje prawa.