Sejm w dniu 22 października 2026 roku uchwalił ustawę wprowadzająca nowe zasady zatrudniania pielęgniarek i położnych. Od wielu tygodni sygnalizujemy środowisku zawodowemu absurdalność proponowanych rozwiązań legislacyjnych. Niektóre z nich były tak dalece bezprawne, że sejm przyjął nieliczne poprawki do ustawy autorstwa ministerstwa zdrowia oraz mającej zielone światło od Rady Ministrów. O tym piszemy w artykule pt. Zatrudnianie pielęgniarek – sejm uchwalił ustawę z poprawkami.
Wielu obserwatorów, śledzących drogę uchwalenia przedmiotowej ustawy od projektu autorstwa ministerstwa zdrowia do głosowania nad jej ostatecznym kształtem, zadaje sobie pytanie: jak to możliwe, że proponowane regulacje prawne, pogwałcające prawa konstytucyjne oraz pracownicze uzyskały większość sejmową? Jak to możliwe, że pielęgniarki i położne sprowadzono do roli niewolników a dyrektorów i prezesów szpitali uczyniono panów i władców, od których widzi mi się zależy wolność w zakresie podejmowania zatrudnienia. Nie ma co liczyć na opamiętanie senatu w zakresie ucywilizowania przedmiotowej ustawy, gdyż nadaje się ona nie tylko do ponownego przedyskutowania i poprawienia, ale zdecydowanie do… kosza.
Zatem z satysfakcją publikujemy pierwszy apel o zawetowanie przedmiotowej ustawy.
PILNY APEL DO PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ O ZAWETOWANIE USTAWY OGRANICZAJĄCEJ WOLNOŚĆ WYBORU MIEJSCA PRACY PRZEZ PIELĘGNIARKI I POŁOŻNE
Dotyczy: ustawy uchwalonej przez Sejm RP 22 października 2026 r., druk sejmowy nr 3157, w szczególności projektowanego art. 132aa ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
WNIOSEK O SKORZYSTANIE Z PRAWA WETA USTAWODAWCZEGO NA PODSTAWIE ART. 122 UST. 5 KONSTYTUCJI RP
Szanowny Panie Prezydencie,
Zwracam się do Pana Prezydenta z pilnym apelem o skorzystanie z konstytucyjnego prawa weta wobec ustawy uchwalonej przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej 22 października 2026 r., jeżeli zostanie ona przedstawiona Panu Prezydentowi do podpisu.
Jako pielęgniarka, wieloletni pracownik ochrony zdrowia, przedstawicielka związku zawodowego oraz osoba zgłaszająca nieprawidłowości w funkcjonowaniu publicznej placówki medycznej wyrażam stanowczy sprzeciw wobec rozwiązań, które przewidują uzależnienie możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia w określonych podmiotach leczniczych od zgody dotychczasowego pracodawcy.
W mojej ocenie proponowane przepisy mogą prowadzić do nieproporcjonalnego ograniczenia konstytucyjnej wolności wyboru miejsca pracy, pogłębienia zależności pracowników od dyrektorów szpitali oraz stworzenia nowych możliwości wywierania nacisku na osoby, które korzystają ze swoich praw pracowniczych.
Panie Prezydencie, czy w demokratycznym państwie prawa pielęgniarka, która posiada prawo wykonywania zawodu, kwalifikacje i ponosi osobistą odpowiedzialność zawodową, powinna być zmuszona do proszenia dyrektora o zgodę na wykonywanie tego samego zawodu w innym szpitalu?
Czy dyrektor szpitala powinien otrzymywać uprawnienie do współdecydowania o dodatkowym zatrudnieniu pracownika, z którym może pozostawać w sporze?
Uważam, że są to pytania o fundamentalnym znaczeniu dla praw i wolności obywatelskich.
I. Konstytucja RP gwarantuje wolność wyboru miejsca pracy
Art. 65 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi:
„Każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Wyjątki określa ustawa”.
Konstytucja dopuszcza zatem wyjątki ustawowe, jednak nie oznacza to, że ustawodawca może wprowadzać dowolne ograniczenia wolności zawodowej.
Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia praw i wolności muszą być konieczne, proporcjonalne i uzasadnione konstytucyjnie chronionymi wartościami.
Powstaje więc zasadnicze pytanie: czy uzależnienie dodatkowego zatrudnienia pielęgniarki od zgody dyrektora jest rzeczywiście niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów i prawidłowego funkcjonowania systemu ochrony zdrowia?
Czy nie istnieją inne, mniej restrykcyjne sposoby realizacji tych celów?
Samo uchwalenie przepisu przez parlament nie oznacza automatycznie, że ograniczenie konstytucyjnej wolności jest proporcjonalne i uzasadnione.
Wnoszę do Pana Prezydenta o szczególnie wnikliwą ocenę tych regulacji.
II. Sprzeczność z dotychczasową zasadą swobody dodatkowego zatrudnienia
Art. 26¹ § 1 Kodeksu pracy ustanawia zasadę, że pracodawca nie może zakazać pracownikowi jednoczesnego pozostawania w stosunku pracy z innym pracodawcą.
Wprawdzie przepisy dopuszczają ustawowe wyjątki, jednak proponowane rozwiązanie budzi poważne wątpliwości co do jego proporcjonalności.
Dlaczego pielęgniarka lub położna miałaby potrzebować zgody dyrektora na wykonywanie swojego zawodu w kolejnym szpitalu, podczas gdy podejmowanie dodatkowej pracy w wielu innych sektorach nie wymaga podobnej zgody?
Czy wykwalifikowany pracownik ochrony zdrowia powinien być ograniczany w możliwości wykorzystania własnego wykształcenia i doświadczenia?
Czy państwo, które od lat zmaga się z niedoborem personelu pielęgniarskiego, powinno wprowadzać rozwiązania mogące dodatkowo ograniczać dostępność pracowników?
Panie Prezydencie, pielęgniarki i położne nie są własnością szpitali ani ich dyrektorów.
Są osobami posiadającymi samodzielne uprawnienia zawodowe, a ich prawo do pracy nie powinno być uzależniane od arbitralnej decyzji przełożonego.
III. Niebezpieczeństwo wykorzystania ustawy do działań odwetowych
Ten aspekt uważam za jeden z najpoważniejszych.
Jestem osobą, która od dłuższego czasu zgłasza nieprawidłowości w funkcjonowaniu Szpitala Powiatowego im. Jana Pawła II w Bartoszycach.
We wrześniu 2025 r. otrzymałam potwierdzenie dotyczące mojego statusu sygnalistki.
W związku ze zgłaszanymi przeze mnie okolicznościami prowadzone jest postępowanie przygotowawcze przez organy ścigania, w którym posiadam status pokrzywdzonej.
Wielokrotnie informowałam właściwe instytucje o zachowaniach, które w mojej ocenie stanowią działania odwetowe, wywieranie presji oraz nierówne traktowanie.
Nie przesądzając odpowiedzialności konkretnych osób, pragnę wskazać Panu Prezydentowi, że właśnie takie sytuacje pokazują, jak niebezpieczne może być przyznanie dyrektorowi dodatkowych kompetencji do decydowania o sytuacji zawodowej pracownika.
Co stanie się z pielęgniarką, która ujawni nieprawidłowości, zawiadomi prokuraturę, Państwową Inspekcję Pracy albo wystąpi publicznie w obronie praw pracowniczych, jeżeli o możliwości podjęcia przez nią dodatkowej pracy będzie współdecydował dyrektor, którego działania kwestionowała?
Czy odmowa zgody nie może stać się kolejnym środkiem nacisku?
Czy ustawodawca przewidział skuteczne zabezpieczenia przed wykorzystywaniem takich kompetencji w celu odwetu?
Czy pracownik będzie miał realną możliwość obrony przed nieuzasadnioną odmową?
Ustawa o ochronie sygnalistów ma chronić osoby ujawniające naruszenia prawa przed działaniami odwetowymi.
Tymczasem nowe rozwiązania mogą w praktyce zwiększać zależność takich osób od pracodawców.
Nie można jednocześnie deklarować ochrony sygnalistów i tworzyć mechanizmów, które mogą być wykorzystywane do ograniczania ich niezależności zawodowej.
IV. Zagrożenie dla działalności związkowej
Szczególnie niepokojące są potencjalne konsekwencje nowych regulacji dla osób prowadzących działalność związkową.
Przedstawiciele związków zawodowych często pozostają w sporach z dyrekcjami szpitali dotyczących warunków zatrudnienia, wynagrodzeń, organizacji pracy oraz przestrzegania praw pracowniczych.
Czy dyrektor, którego decyzje są krytykowane przez przedstawiciela związku zawodowego, powinien posiadać możliwość odmowy zgody na jego dodatkowe zatrudnienie?
Czy nie powstaje ryzyko wykorzystywania tego uprawnienia do wywierania presji na osoby reprezentujące interesy pracowników?
Art. 59 Konstytucji RP gwarantuje wolność zrzeszania się w związkach zawodowych.
W mojej ocenie nowe przepisy wymagają również analizy pod kątem rzeczywistej ochrony tej wolności.
V. Możliwość utraty zatrudnienia
Dodatkowy niepokój budzą rozwiązania dotyczące określonych sytuacji, w których odmowa przyjęcia proponowanego zwiększenia wymiaru zatrudnienia może prowadzić do wypowiedzenia dotychczasowej umowy o pracę.
Oznacza to, że pracownik może znaleźć się pod presją przyjęcia warunków, których nie chce lub nie może zaakceptować.
Nie każda pielęgniarka ma możliwość zwiększenia wymiaru czasu pracy u jednego pracodawcy.
Przyczyny mogą być różne: sytuacja rodzinna, obowiązki opiekuńcze, stan zdrowia, organizacja życia zawodowego czy konieczność łączenia zatrudnienia w kilku placówkach.
Czy odmowa zaakceptowania proponowanych warunków powinna prowadzić do ryzyka utraty dotychczasowej pracy?
Czy takie rozwiązanie jest zgodne z konstytucyjną zasadą proporcjonalności?
Wnoszę o ocenę tych przepisów również w kontekście ochrony trwałości stosunku pracy oraz praw pracowników szczególnie chronionych.
VI. Nierówne traktowanie pracowników ochrony zdrowia
Art. 32 Konstytucji RP gwarantuje wszystkim równość wobec prawa i zakazuje dyskryminacji.
W mojej ocenie należy zbadać, czy proponowane ograniczenia dotyczące określonych grup personelu medycznego znajdują obiektywne i proporcjonalne uzasadnienie.
Dlaczego pracownik wykonujący zawód medyczny miałby podlegać szczególnemu mechanizmowi uzyskiwania zgody na dodatkowe zatrudnienie?
Dlaczego możliwość wykonywania zawodu w kolejnym szpitalu miałaby zależeć od decyzji kierownika dotychczasowej placówki?
Nie kwestionuję potrzeby ochrony pacjentów ani zapewnienia odpowiedniego wypoczynku pracowników.
Kwestionuję natomiast konieczność stosowania w tym celu mechanizmu, który może ograniczać ich swobodę zawodową.
VII. Apel o ochronę godności i niezależności zawodowej pielęgniarek
Panie Prezydencie,
Pielęgniarki i położne przez wiele lat zdobywają wykształcenie, doświadczenie i kwalifikacje zawodowe.
Wykonują pracę wymagającą ogromnej odpowiedzialności.
Nie powinny być traktowane jak osoby, które muszą prosić przełożonego o pozwolenie na wykorzystanie swoich kwalifikacji w innej placówce.
Dyrektor szpitala jest osobą zarządzającą podmiotem leczniczym, a nie dysponentem wolności zawodowej zatrudnionych w nim pracowników.
Nie można dopuścić do sytuacji, w której relacje osobiste, konflikty zawodowe lub działalność związkowa mogłyby wpływać na możliwość podejmowania legalnego zatrudnienia.
W demokratycznym państwie prawa obywatel powinien być chroniony przed nadmierną zależnością od decyzji przełożonego.
VIII. Wniosek o zawetowanie ustawy
Mając na uwadze przedstawione argumenty, zwracam się do Pana Prezydenta z apelem o:
- Skorzystanie z prawa weta ustawodawczego na podstawie art. 122 ust. 5 Konstytucji RP, jeżeli ustawa w obecnym brzmieniu zostanie przedstawiona do podpisu.
- Odmowę podpisania ustawy zawierającej rozwiązania mogące nieproporcjonalnie ograniczać konstytucyjną wolność wyboru miejsca pracy.
- Poddanie szczegółowej analizie zgodności kwestionowanych przepisów z art. 31 ust. 3, art. 32, art. 59 oraz art. 65 ust. 1 Konstytucji RP.
- Uwzględnienie szczególnego zagrożenia, jakie nowe kompetencje dyrektorów mogą stwarzać dla sygnalistów, działaczy związkowych oraz pracowników pozostających w sporze z pracodawcą.
- Doprowadzenie do ponownej analizy rozwiązań ustawowych z udziałem przedstawicieli środowiska pielęgniarskiego i organizacji związkowych.
IX. Ostatni apel do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
Panie Prezydencie,
Zwracam się do Pana nie tylko jako pielęgniarka i przedstawicielka związku zawodowego, ale przede wszystkim jako obywatelka Rzeczypospolitej Polskiej, która oczekuje poszanowania praw zagwarantowanych w Konstytucji.
Z własnego doświadczenia wiem, jak trudna może być sytuacja pracownika, który decyduje się ujawnić nieprawidłowości i dochodzić swoich praw.
Dlatego nie mogę pozostać obojętna wobec rozwiązań, które mogą jeszcze bardziej zwiększyć zależność pracowników od decyzji dyrektorów szpitali.
Czy pielęgniarka ma być wolnym obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej, czy osobą, której możliwość wykonywania zawodu w kolejnym szpitalu zależy od zgody przełożonego?
To pytanie nie dotyczy wyłącznie organizacji systemu ochrony zdrowia.
Dotyczy granic władzy pracodawcy, wolności zawodowej i konstytucyjnych praw obywatelskich.
Panie Prezydencie, zwracam się z prośbą o wykorzystanie przysługujących Panu konstytucyjnych kompetencji do ochrony tych wartości.
Apeluję o zawetowanie ustawy w przypadku jej przedstawienia do podpisu w obecnym brzmieniu.
Wnoszę również o pilne rozpatrzenie niniejszego wystąpienia i udzielenie pisemnej odpowiedzi.
Z poważaniem,
Joanna Kupczyk
Położna
Przedstawicielka Związku Zawodowego „Związkowa Alternatywa”
Szpital Powiatowy im. Jana Pawła II w Bartoszycach
25 października 2026 r.
