Udo z podudziem połączone są stawem kolanowym, potocznie określanym jako kolano. Staw ten ma skomplikowaną budowę, pełni bardzo istotne funkcje i jest narażony na obciążenie, dlatego też stosunkowo często ulega różnego rodzaju urazom i schorzeniom. Jednym z obrazowych badań diagnostycznych pozwalających na ocenę stanu tego elementu jest RTG kolana (rentgen). Dowiedz się, kiedy warto wykonać takie badanie.

Podstawowe funkcje i elementy kolana

Kolano w rzeczywistości jest potoczną nazwą stawu kolanowego – największego stawu w ciele człowieka, który stanowi łącznik między kością udową i kością piszczelową. Staw ten składa się z wielu elementów, takich jak np.:

• powierzchnie stawowe;
• torebki stawowe;
• łąkotki stawowe – przyśrodkowa i boczna;
• liczne więzadła;
• maź stawowa
• rzepka pełniąca funkcję ochronną.

Kolano jest stawem zawiasowym, co oznacza, że możliwe ruchy w jego obrębie to jedynie zgięcie i wyprost, a także minimalny ruch obrotowy podczas zginania. Staw ten umożliwia utrzymanie ciężaru ciała i stabilizuje naszą postawę podczas każdej formy ruchu. Dzięki niemu możemy chodzić, biegać i uprawiać sporty.

Na jakie urazy narażone jest kolano?

Ze względu na skomplikowaną budowę, staw kolanowy jest narażony na wiele schorzeń i urazów. Do najczęściej diagnozowanych należą:

• zerwanie więzadła krzyżowego przedniego;
• skręcenie stawu kolanowego;
• zapalenie ścięgien;
• zwichnięcie i złamanie rzepki;
• uszkodzenie łąkotki;
• zapalenie stawu rzepkowo–udowego („kolano kinomana”);
• kolano skoczka  

Należy pamiętać, że do uszkodzenia elementów stawu kolanowego może dojść nie tylko podczas uprawiania sportów wyczynowych. Już samo postawienie stopy na niestabilnym podłożu może spowodować jego skręcenie lub inną kontuzję. Również nieagresywne ruchy, ale wykonywane często, mogą prowadzić do uszkodzenia kolana. Mowa głównie o pełnym zgięciu lub wyproście, dlatego choroby kolan często dotyczą osób wykonujących pracę wymagającą klęczenia (np. fliziarzy). Do urazów może dochodzić także podczas wypadków.

Na czym polega RTG kolana?

W przypadku podejrzenia kontuzji sportowej kolana badanie fizykalne często okazuje się niewystarczające. Metodą diagnostyczną najczęściej zalecaną przez lekarzy jako badanie pierwszego wyboru jest RTG kolana, czyli rentgen, inaczej prześwietlenie rentgenowskie. W trakcie takiego badania emitowane jest promieniowanie jonizujące – na podstawie jego właściwości możliwe jest stworzenie obrazu wizualizującego struktury wewnętrzne ciała, zarówno tkanek kostnych, jak i miękkich.

Badanie rentgenowskie stawu kolanowego jest bezbolesne, łatwo dostępne i niewymagające żadnych przygotowań. Wyniki otrzymuje się w formie zdjęcia i jego opisu. Na podstawie takiego badania można więc szybko zdiagnozować ewentualne urazy i zmiany w obrębie stawu kolanowego.

Przy jakich objawach wykonać RTG kolana?

Bardzo często RTG kolana wykonuje się bezpośrednio po urazie mechanicznym. Na badanie zgłaszają się głównie sportowcy, a także osoby po przebytych wypadkach. Wskazaniem do wykonania prześwietlenia rentgenowskiego są objawy w obrębie stawu kolanowego, takie jak np.:

• ból kolana;
• mrowienie i uczucie zimna kończyny dolnej po urazie kolana;
• kłucie, tkliwość;
• obrzęk;
• zasinienia i krwiaki;
• widoczny uraz, np. przesunięcie kości, przerwanie ciągłości tkanek;
• obecność płynu wysiękowego w stawie kolanowym;
• utrudnione wykonywanie ruchów w obrębie kolana;
• zanik możliwości poruszania kolanem;
• wzmożone ucieplenie tkanek;
• symptomy określane jako chrupanie, trzeszczenie, przeskakiwanie w kolanie.

RTG stawu kolanowego wykonuje się również przy podejrzeniu schorzeń przewlekłych, np. zmian zwyrodnieniowych. Niekiedy jednak w celu precyzyjniejsze oceny struktur wewnętrznych kolana zaleca się dodatkowo wykonanie tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego czy USG.

Rentgen wykorzystywany jest także jako badanie kontrolne, np. w celu oceny skuteczności stosowanego leczenia lub po wcześniej przebytej operacji kolana.