Nowotwór jest przyczyną zmartwienia nie tylko pacjenta, ale całej jego rodziny. Choroba skłania wszystkich do przemyśleń na temat swojego zdrowia i tego, czy ta postać raka jest wynikiem mutacji genowych. Na pewno warto wtedy przebadać się kompleksowo i zadbać o zdrowy styl życia. Jakie badania zrobić, gdy ktoś w rodzinie zachorował na nowotwór? Podpowiadamy.

Jakie rodzaje nowotworu są dziedziczne?

Niektóre odmiany nowotworów występują spontanicznie, a ich powodem są czynniki środowiskowe, w tym regularny kontakt ze szkodliwymi substancjami i niezdrowy tryb życia. Są też takie zachorowania, które są wynikiem mutacji w genach lub zespołów genowych. Określa się je, jako dziedziczne nowotwory. Wówczas w rodzinie występuje często kilka przypadków zachorowań na tę samą odmianę raka. To dlatego, że osoby obciążone genetycznie, mają wyraźnie zwiększone predyspozycje do zachorowania.

Do najczęściej występujących dziedzicznych nowotworów zalicza się:

• rak piersi; 
• rak jajnika;
• rak jelita grubego;
• rak rdzeniasty tarczycy;
• rak trzustki.

Nowotwór w rodzinie – jakie badania warto zrobić?

Jeśli któreś z twoich rodziców bądź rodzeństwa zachorowało na raka, to nie znaczy, że ty niedługo też zachorujesz. Na pewno jednak warto regularnie robić badania przesiewowe, sprawdzające, czy w organizmie nie dzieje się nic niepokojącego. Jeśli wyniki będą dobre, to zyskasz spokój. Gdy okaże się, że wyniki odbiegają od norm, to masz możliwość rozpoczęcia leczenia, zanim choroba zacznie dawać wyraźne objawy. 

Badania profilaktyczne, które warto polecić, to:

• USG narządu rodnego;
• USG i mammografia piersi;
• USG tarczycy;
• USG jamy brzusznej;
• kolonoskopia, czyli badanie wziernikowe jelita grubego;
• gastroskopia, czyli badanie wziernikowe przełyku, dwunastnicy i żołądka;
• morfologia krwi obwodowej z oznaczeniem markerów nowotworowych (Ca 125 marker raka jajnika, Ca19-9 marker raka trzustki, Ca 15-3 marker raka piersi);
• badanie kału na obecność krwi utajonej;
• badania genetyczne.

Na czym polegają kompleksowe badania genetyczne?

Badania genetyczne pozwalają wykryć mutacje w genach, a przez to zwiększone predyspozycje do zachorowania. Najlepszym rozwiązaniem jest badanie, w którym sprawdzane są predyspozycje do zachorowania na wiele różnych rodzajów raka na podstawie jednej próbki krwi – kompleksowy panel genetycznych predyspozycji do rozwoju nowotworu. Obejmuje on badanie 54 genów, związanych z ponad 30 rodzajami nowotworów różnych układów i organów organizmu, w tym jajnika, piersi, prostaty, jelita grubego, trzustki, żołądka i nerki. Wykonanie takiego kompleksowego badania zaleca się wszystkim, którzy chcą sprawdzić swoje predyspozycje do zachorowania, a w szczególności:

• osobom, u których zdiagnozowano raka, a które chcą dowiedzieć się, czy jest on dziedziczny;
• osobom, które mają w rodzinie przypadki zachorowań na nowotwory.

Wynik badania wysyłany jest pocztą elektroniczną po 30 dniach. Warto skonsultować go z lekarzem prowadzącym lub umówić wizytę w poradni onkologicznej.

Zasady profilaktyki zachorowań na raka

Wykrycie mutacji genowych jest podstawą do uczestnictwa w różnego rodzaju programach regularnych badań profilaktycznych, a w razie choroby, umożliwia w wielu przypadkach kwalifikację do nowoczesnych metod leczenia. Osoba zdrowa, ale ze zwiększonymi predyspozycjami do zachorowania, powinna być pod kontrolą onkologa i regularnie wykonywać badania lekarskie.

W niektórych przypadkach pacjentka może w porozumieniu z lekarzem zdecydować się na profilaktyczną mastektomię piersi albo histeroktomię wewnętrznych narządów rodnych. Z kolei brak mutacji genowych nie oznacza, że zachorowanie nie nastąpi. Warto pamiętać, że regularne badania kontrolne i zdrowy tryb życia umożliwiają zachowanie dobrego stanu zdrowia.