Jeszcze kilka lat temu wizyta u lekarza medycyny pracy kojarzyła się wyłącznie z poczekalnią, kolejką i papierowym skierowaniem. Dziś coraz więcej osób odbywa taką wizytę bez wychodzenia z domu – poprzez wideorozmowę na smartfonie lub komputerze. Telemedycyna wkroczyła również do obszaru orzecznictwa lekarskiego, budząc naturalne pytanie: czy stan zdrowia pacjenta rzeczywiście da się ocenić przez ekran?

Telemedycyna to już nie eksperyment

Zdalne konsultacje medyczne przestały być czymś nietypowym. Pandemia COVID-19 przyspieszyła proces, który i tak był nieunikniony – cyfryzację usług zdrowotnych. Dziś teleporady są formalnie uregulowane i traktowane jako pełnoprawna forma udzielania świadczeń medycznych, pod warunkiem zachowania odpowiednich standardów i dobrych praktyk. Dotyczy to nie tylko konsultacji ogólnych, ale też bardziej sformalizowanych procesów, takich jak wydawanie orzeczeń lekarskich.

Kluczowe pytanie brzmi jednak inaczej, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Nie chodzi o to, czy lekarz „widzi” pacjenta przez kamerę tak samo dobrze, jak podczas wizyty stacjonarnej – bo w wielu przypadkach rzeczywiście nie widzi tak samo dobrze. Chodzi o to, jakie dane są lekarzowi w danym typie orzecznictwa w ogóle potrzebne do wydania rzetelnej decyzji.

Orzecznictwo sanitarno-epidemiologiczne – przypadek, w którym telemedycyna sprawdza się szczególnie dobrze

Dobrym przykładem jest orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych, czyli dokument znany wcześniej jako „książeczka sanepidowska”. Wbrew nazwie, fizyczna książeczka formalnie przestała obowiązywać już w 2008 roku, a jej funkcję przejęło orzeczenie lekarskie wydawane przez lekarza medycyny pracy.

W tym konkretnym przypadku podstawą decyzji lekarza nie jest badanie fizykalne w gabinecie, lecz analiza wcześniej wykonanych badań laboratoryjnych – przede wszystkim wyniku badania na nosicielstwo bakterii Salmonella-Shigella – w połączeniu z wywiadem i oceną ogólnego stanu zdrowia pacjenta. To sprawia, że sama forma spotkania z lekarzem, stacjonarna czy zdalna, ma dla ostatecznego wyniku dużo mniejsze znaczenie niż w przypadku np. diagnostyki dermatologicznej czy ortopedycznej. Wywiad można przeprowadzić równie dokładnie przez wideorozmowę, a wyniki badań pacjent i tak dostarcza w formie skanu lub zdjęcia.

To właśnie dlatego usługi telemedyczne w tym obszarze rozwijają się szczególnie dynamicznie – i tu na rynku pojawiają się wyspecjalizowane platformy.

E-Sanepid – platforma do zdalnego uzyskania orzeczenia

Przykładem takiego rozwiązania jest usługa E-Sanepid, dostępna pod adresem e-sanepid.pl. Jak deklaruje sam serwis, jest to pierwsza w Polsce platforma, która od 2020 roku umożliwia uzyskanie orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych w pełni online.

Proces przebiega w trzech krokach: pacjent rezerwuje termin i opłaca wizytę (koszt wynosi 114 zł), następnie łączy się z lekarzem medycyny pracy w ramach prawdziwej wideorozmowy – a nie czatu, bota czy automatu – a na koniec otrzymuje orzeczenie lekarskie poświadczone podpisem kwalifikowanym, zwykle w ciągu 24 godzin od wizyty. Warunkiem koniecznym jest wcześniejsze wykonanie badania na nosicielstwo Salmonella-Shigella, którego wyniki pacjent przesyła w formie skanu lub zdjęcia.

Usługa przewiduje też rozwiązania dla firm – płatność odroczoną rozliczaną po zakończonym miesiącu, jednorazowe kody wizyt do dystrybucji wśród pracowników oraz wygodne fakturowanie. To pokazuje, że telemedycyna w tym obszarze nie jest już ciekawostką, tylko realnym elementem infrastruktury kadrowej wielu firm, zwłaszcza tych zatrudniających pracowników sezonowo lub w dużej rotacji.

Gdzie telemedycyna w orzecznictwie ma swoje granice

Uczciwie trzeba jednak powiedzieć, że nie każdy rodzaj orzecznictwa lekarskiego nadaje się do przeprowadzenia w całości zdalnie. Badania profilaktyczne wymagające pomiarów, osłuchania, oceny wzroku czy słuchu, badania kierowców czy niektóre orzeczenia o niepełnosprawności – w tych przypadkach fizyczna obecność lekarza i dostęp do sprzętu diagnostycznego pozostają niezbędne. Telemedycyna sprawdza się najlepiej tam, gdzie kluczową rolę odgrywa analiza dokumentacji i wyników badań wykonanych wcześniej, a nie badanie fizykalne w czasie rzeczywistym.

Warto też pamiętać o przestrodze, która pojawia się zresztą na wielu stronach oferujących tego typu usługi: rynek zdalnych orzeczeń przyciąga również podmioty, które nie zapewniają rzetelnej oceny stanu zdrowia, a jedynie automatyczne wystawianie dokumentów bez faktycznego kontaktu z lekarzem. Odróżnienie prawdziwej wideokonsultacji od fasadowego procesu ma znaczenie nie tylko prawne, ale i realne znaczenie dla bezpieczeństwa epidemiologicznego.

Podsumowanie

Telemedycyna w orzecznictwie lekarskim to nie próba zastąpienia badania fizykalnego ekranem za wszelką cenę, lecz dopasowanie formy kontaktu z lekarzem do rodzaju decyzji, jaką trzeba podjąć. Tam, gdzie podstawą orzeczenia są wyniki badań laboratoryjnych i wywiad – jak w przypadku orzeczeń sanitarno-epidemiologicznych – wideorozmowa z lekarzem medycyny pracy okazuje się rozwiązaniem szybkim, wygodnym i w pełni legalnym. Usługi takie jak E-Sanepid pokazują, że dobrze zaprojektowany proces zdalny może być równie rzetelny jak wizyta stacjonarna, jednocześnie oszczędzając pacjentom czas, jaki wcześniej trzeba było poświęcić na dojazd i oczekiwanie w kolejce.