Wymagania kwalifikacyjne od pielęgniarek i położnych wykonujących szczepienia ochronne.

Pielęgniarstwo - szczepienia ochronne.

 

W pierwszej kolejności przeanalizyjmy regulacje prawne w zakresie zagadnienia: wykonywanie szczepień ochronnych a wymogi kwalifikacyjne wobec pielęgniarki i położnej.

 

USTAWA
z dnia 5 grudnia 2008 r.
o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

(Dz. U. Nr 234, poz. 1570)

- wyciąg -

Art. 17

(...)

10.  Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:

(...)

3) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne,

(...)

Art. 67. Do dnia 31 grudnia 2015 r.:

(...)

3) szczepienia ochronne mogą wykonywać lekarze lub felczerzy, pielęgniarki, położne i higienistki szkolne, nieposiadający kwalifikacji określonych na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 3, o ile posiadają 2,5-letnią praktykę w zakresie przeprowadzania szczepień ochronnych.

 

Minister zdrowia nie wydał jeszcze rozporządzenia wykonawczego do art. 17 ust. 10 pkt 3 do powyżej cytowanej ustawy. Natomiast ustawa z 2008 roku reguluje, że rozprządzenia wykonawcze wydane na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z 2001 roku o chorobach zakaźnych i zakażeniach zachowują swoją ważność do wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych, jednak nie dłużej niz dwa lata od wejścia w życie ustawy z 2008 roku.

Zobacz publikację: Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach

.

.

Poniżej prezentuję rozporzadzenie wykonawcze do ustawy z 2001 roku:

 

 

 

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA ZDROWIA
z dnia 19 grudnia 2002 r.
w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień.
(Dz. U. Nr 237, poz. 2018)

- wyciąg -

(...)

§ 7. Szczepienia ochronne oraz badania tuberkulinowe przeprowadzają lekarze, felczerzy, pielęgniarki, położne i higienistki szkolne, którzy odbyli w ramach doskonalenia zawodowego specjalistyczny kurs w tym zakresie.

Wnioski:

Szczepienia ochronne mogą wykonywać pielęgniarki i położne, które odbyły kurs specjalistyczny.

Natomiast do dnia 31 grudnia 2015 r. szczepienia ochronne mogą wykonywać także pielęgniarki i położne  "o ile posiadają 2,5-letnią praktykę w zakresie przeprowadzania szczepień ochronnych".

Zobacz publikację: Szczepienia w profilaktyce chorób zakaźnych

.

Należy wspomnieć o jeszcze jednej regulacji prawnej w kontekście omawianego zagadnienia. Otóż jest nią rozporządzenie w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną samodzielnie bez zlecenia lekarskiego. Poniżej cytuję wyciąg z tego rozporzadzenia.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA ZDROWIA
z dnia 7 listopada 2007 r.
w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną samodzielnie bez zlecenia lekarskiego
(Dz. U. Nr 210, poz. 1540)

- wyciąg -

 

§ 1. 1. Pielęgniarka jest uprawniona do wykonywania samodzielnie bez zlecenia lekarskiego:

(...)

g) wykonywanie szczepień ochronnych w ramach kalendarza szczepień i na zlecenie właściwych jednostek organizacyjnych służby zdrowia oraz wystawianie związanych z tym zaświadczeń, pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego,

Powyższy zapis jest kurozalny! Moim zdaniem regulacje prawne w zakresie szczepień ochronnych nie dopuszczają do sytuacji, w której pielęgniarka lub położna jest "uprawniona do wykonywania samodzielnie bez zlecenia lekarskiego"; "szczepień ochronnych w ramach kalendarza szczepień" zarówno szczepień "obowiązkowych" jaki "zalecanych". Dlaczego? Nie zezwala na to art. 17 ust. 2 ustawy z 2008 roku który cytuję:

2. Wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

Natomiast art. 19 ust. 6 tej ustawy brzmi: 

Do przeprowadzenia zalecanych szczepień ochronnych stosuje się przepisy, o których mowa w art. 17 ust. 2

Kolejny problem to wymagane kwalifikacje od osób, które wykonują nie szczepienia "obowiązkowe" lecz tzw. "zalecane" szczepienia ochronne. Do nich zalicza się zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na 2009 r. zawarte poniżej w tabeli szczepienia:

Szczepienie przeciw

 

 

 

Szczególnie zalecane osobom

 

 

 

 

Uwagi

 

 

 

 

1

 

 

 

2

 

 

 

 

3

 

 

 

 

WZW typu B

- domięśniowo; dawkowanie i cykl szczepień wg wskazań producenta szczepionki

 

 

 

- osobom, które ze względu na tryb życia lub wykonywane zajęcia są narażone na zakażenia związane z uszkodzeniem ciągłości tkanek lub poprzez kontakt seksualny,

- przewlekle chorym o wysokim ryzyku zakażenia nieszczepionym w ramach szczepień obowiązkowych,

- chorym przygotowywanym do zabiegów operacyjnych,

- dzieciom i młodzieży, nie objętym dotąd szczepieniami obowiązkowymi,

- osobom dorosłym, zwłaszcza w wieku starszym

 

 

 

 

Zaleca się szczepienia podstawowe, w cyklu 0; 1; 6. Nie należy szczepić osób uprzednio zaszczepionych podstawowo. Osobom przewlekle chorym podawać dawki przypominające w celu utrzymania stężenia przeciwciał anty HBs powyżej poziomu ochronnego (10 j.m./l). Dawki przypominające podawać według wskazań lekarza oraz producenta.

 

 

 

 

WZW typu A

- domięśniowo; dawkowanie i cykl szczepień wg wskazań producenta szczepionki

 

 

 

- osobom wyjeżdżającym do krajów o wysokiej i pośredniej endemiczności zachorowań na WZW typu A,

- osobom zatrudnionym przy produkcji i dystrybucji żywności, usuwaniu odpadów komunalnych i płynnych nieczystości oraz przy konserwacji urządzeń służących temu celowi,

- dzieciom w wieku przedszkolnym, szkolnym i młodzieży, które nie chorowały na WZW typu A

 

 

 

 

 

 

 

 

ODRZE, ŚWINCE, RÓŻYCZCE

- podskórnie wg wskazań producenta

 

 

 

- osobom nie szczepionym przeciw odrze, śwince i różyczce w ramach szczepień obowiązkowych należy podać dwie dawki szczepionki w odstępie co najmniej 4 tygodni. U osób wcześniej szczepionych przeciw odrze lub różyczce szczepionkami monowalentnymi należy traktować jako szczepienie przypominające,

- młodym kobietom, zwłaszcza pracującym w środowiskach dziecięcych (przedszkola, szkoły, szpitale, przychodnie), dla zapobiegania różyczce wrodzonej szczególnie nieszczepionym w 13 roku życia lub, jeżeli od szczepienia podstawowego w 13 roku życia minęło więcej niż 10 lat

 

 

 

 

Podawane w wywiadzie przebycie zachorowań na odrę, świnkę lub różyczkę nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia, należy ją podać nie wcześniej niż po upływie 4 tygodni od wyzdrowienia. Nie szczepić w okresie ciąży. Przez 3 miesiące po szczepieniu nie należy zachodzić w ciążę.

 

 

 

 

GRYPIE

- dawkowanie i cykl szczepień wg wskazań producenta szczepionki

 

 

 

ze wskazań klinicznych i indywidualnych:

- przewlekle chorym (astma, cukrzyca, niewydolność układu krążenia, oddychania, nerek),

- w stanach obniżonej odporności,

-osobom w wieku powyżej 55 lat;

ze wskazań epidemiologicznych:

- pracownikom ochrony zdrowia, szkół, handlu, transportu, oraz innym osobom narażonym na kontakty z dużą liczbą ludzi

 

 

 

 

Według wskazań producenta. Szczepionki ważne są tylko jeden rok ze względu na coroczne zmiany składu według zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia.

 

 

 

 

KLESZCZOWEMU ZAPALENIU MÓZGU

- dawkowanie i cykl szczepień wg wskazań producenta szczepionki

 

 

 

- przebywającym na terenach o nasilonym występowaniu tej choroby: w szczególności osobom zatrudnionym przy eksploatacji lasu, stacjonującemu wojsku, funkcjonariuszom straży pożarnej i granicznej, rolnikom, młodzieży odbywającej praktyki oraz turystom i uczestnikom obozów i kolonii

 

 

 

 

Szczepienie według wskazań producenta.

 

 

 

 

ZAKAŻENIOM HAEMOPHILUS INFLUENZAE typu b

- domięśniowo lub podskórnie; dawkowanie i cykl szczepień wg wskazań producenta szczepionki

 

 

 

- dzieciom do 6 roku życia niezaszczepionym w ramach szczepień obowiązkowych dla zapobiegania zapaleniom opon mózgowo-rdzeniowych, posocznicy, zapaleniom nagłośni itp.

 

 

 

 

Szczepienia według wskazań producenta.

 

 

 

 

BŁONICY, TĘŻCOWI

- domięśniowo lub podskórnie Td; dawkowanie i cykl szczepień wg wskazań producenta szczepionki

 

 

 

- osobom dorosłym powyżej 19 roku życia (szczepionym podstawowo) pojedyncze dawki przypominające, co 10 lat, a nieszczepionym w przeszłości - szczepienie podstawowe,

- osobom w podeszłym wieku, które ze względu na wykonywane zajęcia są narażone na zakażenie

 

 

 

 

 

 

 

 

ZAKAŻENIOM STREPTOCOCCUS PNEUMONIAE

- domięśniowo lub podskórnie; dawkowanie i cykl szczepień wg wskazań producenta szczepionki

 

 

 

Szczepionka nieskoniugowana /polisacharydowa/:

- osobom w wieku powyżej 65 roku życia,

- dzieciom powyżej 2 roku życia oraz dorosłym z grup ryzyka (w tym chorującym na przewlekłe choroby serca i płuc, cukrzycę, chorobę alkoholową, nabyte zaburzenia odporności, osobom po splenektomii) - dawkowanie wg wskazań producenta.

Szczepionka skoniugowana:

- dzieciom od 2 miesiąca życia do 2 roku życia,

- dawkowanie wg wskazań producenta,

- dzieciom w wieku 2-5 lat z grup ryzyka np. uczęszczające do żłobka, przedszkola lub z chorobami przewlekłymi, w tym zaburzenia odporności - dawkowanie wg wskazań producenta

 

 

 

 

 

 

 

 

ZAKAŻENIOM NEISSERIA MENINGITIDIS

- domięśniowo lub podskórnie

 

 

 

Szczepionka nieskoniugowana /polisacharydowa/:

- dzieciom powyżej 2 lat i dorosłym - dawkowanie wg wskazań producenta.

Szczepionka skoniugowana:

- od 2 miesiąca życia - dawkowanie wg wskazań producenta

 

 

 

 

 

 

 

 

ŻÓŁTEJ GORĄCZCE

 

 

 

- wyjeżdżającym za granicę, wg wymogów kraju docelowego, zgodnie z zaleceniami Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych. Dotyczy w szczególności krajów Afryki oraz Ameryki Południowej

 

 

 

 

Nie szczepić osób uczulonych na białko kurze.

Uwaga: również wykonanie szczepienia jest odpłatne.

 

 

 

 

OSPIE WIETRZNEJ

- domięśniowo lub podskórnie

 

 

 

- osobom, które nie chorowały na ospę wietrzną i nie zostały wcześniej zaszczepione w ramach szczepień obowiązkowych albo zalecanych,

- kobietom planującym zajście w ciążę, które nie chorowały wcześniej na ospę wietrzną

 

 

 

 

Dawkowanie wg wskazań producenta szczepionki.

 

 

 

 

WŚCIEKLIŹNIE

- domięśniowo lub podskórnie

 

 

 

- osobom wyjeżdżającym do rejonów endemicznego występowania zachorowań na wściekliznę

 

 

 

 

Dawkowanie wg wskazań producenta szczepionki.

 

 

 

 

BIEGUNCE ROTAWIRUSOWEJ - doustnie

 

 

 

- dzieciom od 6 tygodnia życia do 24 tygodnia życia - dawkowanie wg wskazań producenta

 

 

 

 

Szczepionkę p/rotawirusom można stosować jednocześnie z innymi szczepionkami.

 

 

 

 

LUDZKIEMU WIRUSOWI BRODAWCZAKA

- domięśniowo

 

 

 

Dawkowanie wg wskazań producenta

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Szukając odpowiedzi na pytanie jakie kwalifikacje powinna posiadać pielęgniarka i położna wykonująca szczepienia ochronne "zalecane" spotkałem różne interpretacje. Od takich, że nie musi posiadać żadnych innych dodatkowych kwalifikacji do takich, że powinna posiadać ukończony kurs specjalistyczny.

Osobiście analizując regulacje w zakresie szczepień ochronnych skłaniam się do poglądu, że szczepienia ochronne zalecane mogą wykonywać pielęgniarki i położne, ktore odbyły kurs specjalistyczny. Natomiast do dnia 31 grudnia 2015 r. szczepienia ochronne zalecane mogą wykonywać także pielęgniarki i położne  "o ile posiadają 2,5-letnią praktykę w zakresie przeprowadzania szczepień ochronnych".

Opracował

Mariusz Mielcarek

 

Zobacz także:

Szczepienia przeciwko grypie A/H1N1 mają w pierwszej kolejności objąć także pielęgniarki i położne. Pozwolisz się zaszczepić? 14 KOMENTARZY.

 

 

 

 

 

Nie masz czasu codziennie zaglądać na Portal Pielęgniarek i PołożnychCry?

Mamy dla Ciebie praktyczne rozwiązanieSmile!

Zamówteraz wysyłkę najpopularniejszych artykułów na Portalu. Redakcja Portalu będzie Tobie przesyłać poniedziałkowe i środoweoraz w piątek wekendowewydanie Serwisu Informacyjnego na Twoją skrzynkę pocztową. 

 

 

 

 

Teraz tutaj Zamów